Vaticaanstad met kinderen leuk en leerzaam maken

Vaticaanstad is met kinderen een halve dag, geen hele

De staat meet volgens de eigen opgave 0,44 vierkante kilometer en wat je er kunt bezoeken is beperkt: de Sint-Pietersbasiliek, de musea met de Sixtijnse Kapel en met een rondleiding de tuinen. Er is geen speeltuin, geen museum dat op kinderen is ingericht en binnen mag vrijwel nergens worden gerend. Wat wel werkt is het als een zoektocht aanpakken: geef kinderen een lijstje met dingen om te vinden en houd het bezoek kort. Dit artikel behandelt hoe je dat doet, met prijzen, tijden en de regels die hier streng worden gehandhaafd. Italië betaalt met de euro.

Maak van de zeven kilometer zalen een zoekopdracht

De route door de Vaticaanse Musea naar de Sixtijnse Kapel is lang en vrijwel zonder zitplekken, en zonder opdracht raken kinderen halverwege op. Geef ze dingen om te zoeken: de krokodil en de nijlpaarden in de Egyptische zalen, de dieren op de veertig wandkaarten in de kaartengalerij, de slangen om de Laocoöngroep en de gebroken arm die pas in 1906 werd teruggevonden. Entree kost rond de 20 euro plus 5 euro reserveringskosten; kinderen tot zes jaar komen gratis binnen en tot achttien betalen ze minder. Er zijn gezinsrondleidingen en audiogidsen voor kinderen vanaf een jaar of zes, voor 8 tot 20 euro extra. Reken op tweeënhalf uur en boek een tijdvak om 8.00 uur.

In de Sixtijnse Kapel mag je niet praten en niet fotograferen

De kapel is ongeveer 40 bij 13 meter en er staan op drukke momenten honderden mensen tegelijk. Bewakers vragen hardop om stilte en spreken mensen aan die hun telefoon pakken; voor kinderen is dat een vreemde ervaring, dus leg het vooraf uit. Wat helpt is ze van tevoren de negen taferelen uit Genesis laten zien, zodat ze de schepping van Adam en de ark van Noach zelf herkennen. Michelangelo schilderde het plafond tussen 1508 en 1512 staand op een hangende steiger, niet liggend op zijn rug zoals in films. Reken op een kwartier binnen; langer houdt vrijwel geen kind vol.

Picknicken op het Sint-Pietersplein mag niet

Op het plein en in de zuilengangen gelden regels tegen zitten met eten en drinken, en de suisses spreken mensen daarop aan; er staan bovendien geen bankjes en er is geen schaduw. Wie wil eten, loopt in tien minuten naar het Parco Adriano bij de Engelenburcht of naar de Via Ottaviano, waar bankjes en bomen staan; een broodje kost daar 4 tot 7 euro. Wat op het plein zelf wel leuk is voor kinderen: ga op een van de twee ronde stenen in het plaveisel staan, dan vallen de vier rijen van 284 zuilen precies achter elkaar en lijkt er nog maar één rij te staan. Dat kost niets en het plein is dag en nacht open.

De Zwitserse Garde staat bij de Porta Sant'Anna

Deze eenheid van ongeveer honderdvijfendertig man bewaakt de ingangen; bij de Porta Sant'Anna aan de noordkant staan ze het zichtbaarst en wisselen ze op vaste momenten van wacht. Kinderen mogen kijken en foto's maken, maar niet tussen de posten door lopen. Kijken kost niets. De eisen om erbij te komen zijn streng: Zwitser, katholiek, man, ongehuwd, tussen negentien en dertig jaar en minstens 1,74 meter lang. De beëdiging is elk jaar op 6 mei, de dag waarop in 1527 honderdzevenenveertig gardisten omkwamen. De uniformen zijn niet door Michelangelo ontworpen maar in 1914 naar zestiende-eeuwse voorbeelden gemaakt.

De sterrenwacht staat niet in het Vaticaan maar in Castel Gandolfo

De Specola Vaticana verhuisde in 1935 naar het pauselijke zomerverblijf in Castel Gandolfo, 25 kilometer ten zuidoosten van Rome, omdat het licht van de stad het waarnemen onmogelijk maakte; de onderzoekstelescoop staat sinds 1993 zelfs in Arizona. In Castel Gandolfo kun je de oude telescopen en een verzameling meteorieten zien; een kaartje voor het paleis met de tuinen kost rond de 20 euro en kinderen betalen minder. Met de trein vanaf Roma Termini ben je er in drie kwartier voor enkele euro's. Let op: de sterrenwacht zelf is beperkt toegankelijk en alleen op bepaalde dagen.

De pausengraven onder de kerk zijn gratis en kort

In de Vaticaanse Grotten onder de vloer van de Sint-Pieter liggen ongeveer honderdvijftig graven. Het is een doorloop in één richting, laag en koel, en je bent er in een half uur doorheen; voor kinderen is dat behapbaarder dan de kerk erboven. Toegang is gratis en de ingang zit binnen in de basiliek. Een verdieping dieper ligt de Romeinse necropool uit de eerste en tweede eeuw, maar daar mogen kinderen onder de vijftien niet in en moet je weken vooruit aanvragen. De kerk zelf is ook gratis; de koepelbeklimming kost 8 tot 10 euro en heeft 551 treden, wat vanaf een jaar of acht te doen is.

Wat je vooraf uitlegt scheelt de meeste discussie

Er geldt overal een kledingregel met bedekte schouders en knieën, ook voor kinderen vanaf een jaar of tien, en bij de controle word je anders weggestuurd; een sjaal bij een kraampje in de zijstraat kost 5 tot 10 euro. Grote tassen en rugzakken moeten in de garderobe, en in de kapel mag niet worden gefotografeerd. Er zijn geen boekjes of speurtochten die het Vaticaan zelf uitgeeft, dus maak er thuis een: tien dingen die ze moeten vinden werkt beter dan een audiogids voor volwassenen. Kinderwagens mogen mee in de musea maar zijn in de drukte lastig; een draagzak werkt beter. Neem water mee, want binnen zijn er maar een paar kranen; op het plein en in de straten eromheen staan wel gratis drinkfonteintjes, die sinds 1874 in heel Rome te vinden zijn.

Praktisch

Metrolijn A stopt bij Ottaviano op tien minuten lopen van beide ingangen; een rit kost rond de 1,50 euro en kinderen tot tien jaar reizen gratis mee. De musea zijn van maandag tot zaterdag open van 8.00 tot 19.00 uur en op zondag dicht, behalve de laatste zondag van de maand, als ze gratis zijn van 9.00 tot 14.00 uur; dan staat er een rij van twee tot drie uur, wat met kinderen geen optie is. April, mei, oktober en november geven 18 tot 26 graden en zijn het aangenaamst. In juli en augustus is het 33 tot 38 graden en staat de rij buiten zonder schaduw; ga dan om 7.30 uur of laat het Vaticaan die dagen zitten en kom in het lage seizoen terug, als je zelden langer dan een kwartier wacht.