Veneto, van Venetië tot Dolomieten in één regio

Veneto loopt van de lagune tot 3.343 meter

Veneto beslaat volgens het regiobestuur ongeveer 18.400 vierkante kilometer en gaat van de lagune via de Povlakte naar de Dolomieten, met de Marmolada op 3.343 meter als hoogste top. Van Venetië naar Cortina d'Ampezzo is het 160 kilometer en tweeënhalf uur rijden. Dat is de reden dat je hier zee, stad en hoogalpien landschap in één week kunt doen. Dit artikel behandelt de delen van de regio, met reistijden, entreeprijzen en reserveringen die je vooraf moet regelen.

Venetië vraagt sinds 2024 een bijdrage van dagbezoekers

Op een aantal drukke dagen per jaar betalen bezoekers die er niet overnachten een bijdrage van enkele euro's, die je vooraf online aanmeldt en die bij Santa Lucia en Piazzale Roma wordt gecontroleerd. Welke dagen dat zijn, staat vooraf vast op de kalender van de gemeente. Wie in de regio slaapt en met de trein komt, valt daar dus onder. Een kaartje vanaf Mestre kost enkele euro's en de rit duurt tien minuten. Ga vroeg: tussen elf en vier is het in de straten rond de Piazza San Marco en de Rialtobrug schuifelen. In de lagune liggen Murano met zijn glasovens, Burano en het stille Torcello met de mozaïeken van de Santa Maria Assunta, met de vaporetto in een half tot driekwart uur te doen.

In de arena van Verona wordt sinds 1913 opera gespeeld

Het Romeinse amfitheater van Verona dateert uit de eerste eeuw en is nog vrijwel compleet. Sinds 1913 wordt er elke zomer een operafestival gehouden, met voorstellingen op de originele stenen treden. Een plaats op die treden begint rond de 25 euro; overdag kost een bezoek aan het lege gebouw rond de 12 euro en is het dagelijks open. Neem voor de avond een kussentje mee, want de treden zijn hard en de voorstellingen duren drie tot vier uur. De rest van de stad is in een dag te doen: de Piazza delle Erbe, de Ponte Pietra, de romaanse San Zeno Maggiore en het balkon van Giulietta dat met Shakespeare niets te maken heeft maar wel de drukste binnenplaats van Veneto is.

De Scrovegni-kapel laat maar 25 mensen tegelijk toe

In Padua staat de Scrovegni-kapel die tussen 1303 en 1305 door Giotto van muurschilderingen werd voorzien en die sinds 2021 op de werelderfgoedlijst staat. Om het klimaat stabiel te houden, wacht je eerst een kwartier in een luchtsluis. Een kaartje kost rond de 15 euro en reserveren met tijdslot is verplicht; in het hoogseizoen is dat dagen vooruit uitverkocht. Het bezoek zelf duurt twintig minuten. In dezelfde stad staat de universiteit uit 1222 waar Galilei doceerde, met een anatomisch theater uit 1594 dat als het oudste ter wereld geldt, en verder de Basilica di Sant'Antonio met de pelgrims en het Palazzo della Ragione op de markt. Zuidelijk liggen de Euganese heuvels met de thermen van Abano Terme.

De villa's van Palladio staan verspreid over het platteland

Andrea Palladio bouwde in de zestiende eeuw tientallen landhuizen en het halve centrum van Vicenza, samen sinds de jaren negentig werelderfgoed. Zijn bekendste villa, La Rotonda, staat op een heuvel even buiten die stad; in het centrum staan de Basilica Palladiana en het Teatro Olimpico. Entree kost 10 tot 15 euro. Let op: veel van deze villa's zijn particulier bewoond en maar op een paar dagen per week open, soms alleen het park. Kijk per villa na wanneer je binnen kunt, anders sta je voor een dicht hek na een rit van een uur. Langs de Brenta tussen Padua en Venetië staan nog tientallen andere villa's, te doen met de boot of per fiets over het jaagpad.

De prosecco-heuvels zijn sinds 2019 werelderfgoed

Tussen Conegliano en Valdobbiadene ligt een strook steile heuvels waar de wijngaarden van de glera-druif in smalle stroken tegen de hellingen liggen. Het landschap kreeg in 2019 de werelderfgoedstatus, niet vanwege de wijn maar vanwege die verkaveling. Proeverijen bij de huizen kosten 10 tot 25 euro en duren een uur; de meeste vragen om een dag vooruit te bellen. De Strada del Prosecco loopt over ongeveer 50 kilometer door de heuvels en is met de fiets een stevige dag vanwege de vele korte klimmetjes. Verder westelijk maakt de Valpolicella de amarone, en Bassano del Grappa aan de Brenta de grappa waar het stadje zijn naam aan geeft.

Het noorden van de regio ligt in de Dolomieten

De Dolomieten staan sinds 2009 op de werelderfgoedlijst vanwege de bleke kalkwanden, die bij zonsondergang oranje kleuren. Cortina d'Ampezzo ligt op 1.224 meter en was in 1956 en 2026 gastheer van de Winterspelen; de Tre Cime di Lavaredo en de Passo Giau liggen op een uur rijden. Kabelbanen brengen je naar 2.000 tot 2.700 meter voor 25 tot 40 euro retour. De gletsjer op de Marmolada krimpt snel en er brak in 2022 een groot stuk af, met dodelijke gevolgen; blijf bij gletsjerranden op afstand en volg de aanwijzingen van het reddingswezen. Bergpassen zijn van november tot mei deels gesloten.

Het Gardameer en de baden liggen aan de westrand

De oostoever van het Gardameer hoort bij Veneto, met steile rotswanden waar de Gardesana door tunnels loopt en met Gardaland bij Peschiera del Garda aan de zuidkant. Vanaf Verona rijd je er in een half uur naartoe. Zuidelijker liggen Abano Terme en Montegrotto, waar water van rond de 80 graden uit de grond komt en in baden tot 35 graden wordt afgekoeld. Een dagkaart bij een badhuis kost 20 tot 40 euro. Dit hoort bij de weinige dingen in de regio die in november net zo goed werken als in juli.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer anderhalf uur op Venetië, Treviso of Verona; met de auto ben je elf tot dertien uur onderweg. Binnen de regio rijden treinen tussen alle grote steden in een half uur tot een uur. Italië betaalt met de euro en op de snelwegen geldt tol. April tot juni en september tot oktober zijn de beste maanden voor de steden, met 18 tot 26 graden. In juli en augustus is het in de vlakte 32 tot 35 graden en benauwd; de bergen zijn dan de logische uitwijk. Let op de milieuzones in de stadscentra, waar boetes maanden later thuis aankomen. Overigens liggen Aquileia en Ravenna, die vaak bij Veneto worden genoemd, in de buurregio's Friuli en Emilia-Romagna; alleen Torcello in de lagune heeft de Byzantijnse mozaïeken binnen deze regio.