Lika-Senj, natuurpracht tussen bergen, bossen en meren

Het noorden van de Velebit is sinds 1999 nationaal park

Dit park beslaat ongeveer 109 vierkante kilometer van de bergketen die de Lika van de zee scheidt; daarbinnen ligt het strikte reservaat Rožanski i Hajdučki kukovi, een doolhof van kalkstenen torens waar je alleen op de gemarkeerde paden mag lopen. De hele Velebit is volgens Unesco sinds 1978 biosfeerreservaat. Entree tot het park kost rond de 10 euro. Dit artikel behandelt de provincie Lika-Senj, met entreeprijzen, hoogtes en afstanden. Kroatië rekent sinds 2023 in euro's.

Op Zavižan staat het hoogste bewoonde weerstation van het land

Deze plek op 1.594 meter is het hele jaar bemand, ook als er meters sneeuw ligt; ernaast ligt een botanische tuin met planten van de Velebit en een berghut waar je kunt slapen voor 15 tot 25 euro per persoon. In juli bloeit hier de degenia, een geel bloempje dat alleen op deze bergketen groeit en dat op de oude munt van vijftig lipa stond. Je rijdt er in de zomer met de auto naartoe over een smalle bergweg vanaf Krasno, of je loopt er in twee tot drie uur naartoe. Let op: die weg is van november tot mei dicht door sneeuw en ook in juni kan er nog een pak liggen.

Het Premužić-pad is zevenenvijftig kilometer vrijwel vlak

Tussen 1930 en 1933 legde bosbouwkundige Ante Premužić dwars door het ruwste deel van de Velebit een pad aan van droge steen, dat de kam volgt met nauwelijks hoogteverschil; daardoor loop je op ruim 1.500 meter zonder te klimmen, met de zee aan de ene en de Lika aan de andere kant. Lopen kost niets, maar je moet je bevoorrading meenemen: onderweg staan alleen een paar berghutten en er is bijna geen water. De hele route kost drie tot vier dagen; de meeste wandelaars doen het stuk van Zavižan naar Alan, ongeveer 16 kilometer.

De Plitvicemeren liggen grotendeels in deze provincie

De zestien meren dalen over ongeveer 8 kilometer meer dan 130 meter af, van elkaar gescheiden door travertijnen drempels; de Veliki slap aan het eind valt 78 meter omlaag. Volgens Unesco staat het park sinds 1979 op de werelderfgoedlijst, als een van de eerste natuurgebieden ter wereld. Entree kost in juli en augustus rond de 40 euro en in de schoudermaanden ongeveer de helft, met een tijdslot dat je online koopt. Zwemmen is er verboden en honden mogen alleen aangelijnd mee. Let op: op de smalle vlonderpaden loop je in de zomermiddag stapvoets achter elkaar aan.

De Barać-grotten liggen net over de provinciegrens

Bij Nova Kršlja onder Rakovica, in de provincie Karlovac, liggen drie grotten waarvan er één te bezoeken is: ongeveer 500 meter gang met druipstenen en botten van holenberen, het hele jaar rond de 9 graden. Entree kost rond de 10 euro en een rondleiding duurt een uur; neem een jas mee. Vanaf de Plitvicemeren is het 15 kilometer, een kwartier rijden, dus als dagcombinatie werkt het prima, ook al hoort het bestuurlijk bij de buren.

In Kuterevo worden weesberen opgevangen

In dit dorp bij Otočac staat sinds 2002 een opvang voor jonge bruine beren die hun moeder hebben verloren; ze leven er in ruime buitenverblijven en worden niet losgelaten, omdat ze de mens te goed kennen. Vrijwilligers uit binnen- en buitenland houden de opvang draaiende. Toegang gaat op vrijwillige bijdrage, ongeveer 5 euro per persoon, en de opvang is van het voorjaar tot het najaar open. Reken op een uur. Let op: dit is geen dierentuin met vaste voorstellingen, en de beren slapen een groot deel van de dag.

De Gacka is een van de snelst stromende forelrivieren van Europa

Deze rivier bij Otočac ontspringt uit een reeks karstbronnen en verdwijnt verderop weer ondergronds; het water is het hele jaar tussen de 8 en 12 graden en er leeft een eigen forelsoort in. Vliegvissers komen er van ver voor; een dagvergunning kost 30 tot 60 euro. Langs de oevers staan watermolens, geen windmolens: het waren maalderijen die op de stroom draaiden en waarvan er enkele zijn hersteld. Varen doe je hier in een kano over een vlak stuk; een tocht kost 25 tot 45 euro per persoon.

Paklenica ligt aan de andere kant van de bergkam

De kloof waarvoor klimmers naar de Velebit komen, hoort bij het nationale park Paklenica en de ingang ligt bij Starigrad in de provincie Zadar, aan de zeezijde. Vanuit de Lika kom je er niet zomaar: over de kam lopen wel paden, maar dat is een dagtocht van acht uur of meer. Entree tot dat park kost rond de 10 euro. In de wanden van de Velika Paklenica zitten honderden klimroutes en in de kloof broeden slechtvalken en vale gieren. Met de auto rijd je er vanaf Gospić in ruim een uur omheen, via de tunnel onder de bergkam.

Van het eiland Pag hoort alleen het noorden bij deze provincie

Novalja en de noordpunt van Pag vallen onder Lika-Senj; de stad Pag zelf hoort bij Zadar. Op het kale, door de bura geteisterde eiland grazen schapen tussen kruiden en zout, wat de paški sir zijn smaak geeft; een kilo kost bij de producent 25 tot 40 euro. Vanaf het vasteland vaart een veerboot van Prizna naar Žigljen in twintig minuten, voor 15 tot 25 euro met een auto. Bij Novalja ligt het strand Zrće, dat in juli en augustus tot diep in de nacht een openluchtdiscotheek is; wie rust zoekt, kiest een andere baai.

Hier leven beren, wolven en lynxen

In de Kroatische bergen leven naar schatting ongeveer duizend bruine beren, en deze provincie is hun kerngebied. De lynxen stammen af van Karpatische dieren die in 1973 in Slovenië zijn uitgezet en zich naar het zuiden hebben verspreid; het zijn dus geen Balkanlynxen, die nog verder naar het zuidoosten leven. Je ziet ze vrijwel nooit: op de paden merk je hooguit sporen. Gospić is de provinciehoofdstad en het knooppunt van de wegen; vanaf Zagreb is het 150 kilometer over de snelweg, anderhalf uur. Juni tot september geeft in de bergen 15 tot 25 graden, in de winter ligt er van november tot april sneeuw en zijn de bergwegen dicht; in de dalen is het dan rond het vriespunt.