Natuur, wijn en authentieke dorpen in Noord-Portugal

Noord-Portugal is groener, koeler en goedkoper dan de Algarve

Het noorden van Portugal krijgt twee tot drie keer zoveel regen als het zuiden, en dat is precies waarom het er zo groen is: wijnterrassen, eikenbossen en rivierdalen in plaats van kurkeiken en steppe. Het is ook het deel waar het land begon, en waar het nog altijd het minst op een vakantiefolder lijkt. Dit artikel behandelt de natuur, de wijn, de steden en de kust, met afstanden, prijzen en het beste seizoen.

Peneda-Gerês is het enige nationale park van het land

Nationaal Park Peneda-Gerês werd in 1971 ingesteld en beslaat ruim 70.000 hectare bergland tegen de Spaanse grens, met toppen tot ongeveer 1.500 meter. Het is het enige gebied in Portugal met die status. Er lopen gemarkeerde routes van 5 tot 15 kilometer langs watervallen, granieten dorpjes en oude Romeinse mijlpalen van de weg die hier van Braga naar Astorga liep. Er leven wolven, reeën en de halfwilde garrano-paarden. Houd er rekening mee dat de wegen smal en bochtig zijn en dat de zwemplekken bij de watervallen in juli en augustus overvol zijn; kom vroeg of buiten het weekend.

De Douro-vallei is de oudste afgebakende wijnstreek ter wereld

De Douro werd in 1756 als wijnstreek afgebakend en geldt volgens het Portugese wijninstituut daarmee als de oudste beschermde herkomstbenaming ter wereld; sinds 2001 staat het landschap op de werelderfgoedlijst van UNESCO. De wijnterrassen zijn met de hand in de leisteenhellingen gehakt, soms honderden meters boven de rivier. Een bezoek aan een quinta met rondleiding en proeverij kost doorgaans 15 tot 30 euro. De mooiste manier om er te komen is de treinlijn langs de rivier van Porto naar Pocinho, ongeveer drie en een half uur, waarvan het laatste deel pal langs het water loopt. Rijden kan ook, maar de wegen zijn steil en smal.

Port ontstaat in de vallei en rijpt in Vila Nova de Gaia

De druiven groeien in de Douro, maar de wijn rijpt traditioneel in de pakhuizen aan de overkant van de rivier bij Porto, in Vila Nova de Gaia. Daar liggen de bekende lodges naast elkaar, en vrijwel allemaal geven ze rondleidingen met proeverij voor rond de 20 tot 30 euro. Het loont om het verschil te proeven: ruby is jong en fruitig, tawny rijpt jaren op vat en wordt nootachtig, en witte port wordt in Portugal zelf vooral met tonic gedronken. Reserveer in het hoogseizoen vooruit. Er varen ook boottochten over de Douro onder de zes bruggen door, vanaf ongeveer 15 euro voor een half uur.

Porto is compact en steil

Porto telt ongeveer 230.000 inwoners en heeft een historisch centrum dat sinds 1996 werelderfgoed is. De Ribeira aan de rivier is de bekendste wijk, met huizen die tegen de helling opklimmen; daarboven staan de kathedraal, de Clérigos-toren van 75 meter en het station São Bento met ruim 20.000 blauwe tegels. Reken op twee dagen. De Dom Luís I-brug uit 1886 verbindt beide oevers op twee niveaus, en over het bovendek loop je met uitzicht over de hele stad naar de portlodges. Houd er rekening mee dat het centrum vol trappen en kasseien zit; met een kinderwagen of slechte knieën is dat zwaar werk.

Guimarães en Braga dragen de geschiedenis

Guimarães geldt als de geboorteplaats van Portugal: hier werd rond 1109 de eerste koning geboren en vanaf hier begon de vorming van het land. De burcht, het hertogelijk paleis en het middeleeuwse centrum staan sinds 2001 op de werelderfgoedlijst; entree per monument ligt rond de 6 euro. Braga is de kerkelijke hoofdstad, met een kathedraal die teruggaat tot de 11e eeuw. Boven de stad ligt het heiligdom Bom Jesus do Monte met een barokke trap van meer dan 570 treden; er rijdt sinds 1882 een kabelbaan naast die op waterkracht werkt, de oudste van zijn soort ter wereld, voor enkele euro's.

De Minho en Trás-os-Montes zijn het platteland

De Minho in het noordwesten is de streek van de vinho verde, de lichte, licht bruisende wijn die jong wordt gedronken en met 9 tot 11 procent alcohol lichter is dan de meeste witte wijnen. De wijnstokken groeien er traditioneel hoog, langs pergola's en bomen. Trás-os-Montes, achter de bergen, is het dunbevolkte binnenland: granieten dorpen, duiventillen, en in Miranda do Douro een eigen taal, het Mirandees, dat sinds 1999 officieel erkend is. Hier eet je posta mirandesa, een dikke biefstuk van het lokale rund, voor rond de 20 euro. Verwacht weinig toeristische voorzieningen en weinig Engels.

De Costa Verde is ruw en koud

De noordelijke kust heet niet voor niets de groene kust: brede zandstranden, dennenbos en duinen, met plaatsen als Viana do Castelo, Esposende en Afife. Het is er een stuk rustiger dan aan de Algarve. Reken wel op de Atlantische Oceaan: het water komt in augustus zelden boven de 18 graden en er staat vrijwel altijd branding en wind. Dat maakt het goed surfgebied maar minder geschikt om lang in te liggen. Zwem alleen op bewaakte stranden tussen de vlaggen, want de stroming is stevig. Voor de markten kun je naar Barcelos, waar de donderdagmarkt teruggaat tot de 15e eeuw en bekendstaat om aardewerk en de haan die het symbool van Portugal werd.

Praktisch en wanneer je gaat

Porto heeft een luchthaven op ongeveer 20 minuten met de metro van het centrum; de vlucht vanaf Amsterdam duurt zo'n tweeënhalf uur. Portugal betaalt met de euro en is merkbaar goedkoper dan Nederland: een maaltijd met wijn kost buiten de stad 12 tot 18 euro. Een huurauto kost 25 tot 45 euro per dag en is buiten Porto vrijwel onmisbaar. Mei, juni en september zijn de beste maanden: 22 tot 27 graden, alles open en weinig regen. Juli en augustus zijn warm en druk, vooral in de Douro. Van november tot maart regent het hier fors, met meer dan 1.200 millimeter per jaar in de bergen; dan is het groen op zijn mooist maar wandelen minder aantrekkelijk. De druivenoogst valt in september.