Altamira bezoeken en waar je wél een grot in mag

De grot zelf kun je niet in; je ziet een replica, voor € 3. Wat dat wel en niet waard is, wanneer je gratis naar binnen kunt, en waar je 22 kilometer verderop wel een echte grot in loopt.

De grot van Altamira zelf gaat vrijwel niet open

Altamira werd in 1868 ontdekt en pas onderzocht vanaf 1879, toen Marcelino Sanz de Sautuola er met zijn achtjarige dochter María rondliep; zij keek omhoog en zag de bizons op het plafond die haar vader over het hoofd had gezien. De grot is sinds 2002 gesloten voor gewone bezoekers, omdat het vocht en de warmte van mensen schimmel op de schilderingen brachten. Let op: je kunt de echte grot dus niet zomaar bezoeken, hoe vaak reisgidsen dat ook suggereren. Sinds 2014 loot het museum wekelijks vijf bezoekers uit die op vrijdag 37 minuten naar binnen mogen, met beschermende kleding.

De nagebouwde grot geeft wel het volledige beeld

Naast het museum ligt sinds 2001 de Neocueva, een replica op ware grootte van de Zaal van de Polychromen, gemaakt met driedimensionale opmetingen van het origineel. De bizons daar zijn ongeveer 15.500 jaar oud; de oudste tekeningen in de grot gaan terug tot rond 36.000 jaar geleden. Toegang tot het museum kost rond de 3 euro en het is op zaterdagmiddag na 14.00 uur en op zondag gratis. Reken op anderhalf uur voor de replica en de tentoonstelling.

El Castillo heeft de oudste bekende grotkunst van Europa

In de Monte Castillo bij Puente Viesgo liggen vier grotten waarvan El Castillo de belangrijkste is. Een rode schijf op de wand daar is gedateerd op minstens 40.800 jaar, wat het tot de oudste bekende grotkunst van Europa maakt en de vraag opwerpt of neanderthalers hem maakten. Deze grot is wel gewoon te bezoeken, met rondleidingen in kleine groepen die je vooraf reserveert. Een kaartje kost rond de 3 euro en de rondgang duurt ongeveer 45 minuten.

Las Monedas ligt in dezelfde berg

Las Monedas dankt zijn naam aan de muntjes uit de tijd van de Katholieke Koningen die er zijn gevonden. De grot is bijna 800 meter lang en heeft naast tekeningen ook druipsteenformaties, wat in dit rijtje ongebruikelijk is. Ook Las Chimeneas en Hornos de la Peña liggen in of vlak bij dezelfde berg en zijn met een gecombineerde reservering te doen. Het is er het hele jaar rond de 12 graden, dus neem een jas mee.

Covalanas laat je met een lamp naar rode herten kijken

Bij Ramales de la Victoria ligt Covalanas, met een reeks rode herten die met losse stippen zijn getekend in plaats van met doorlopende lijnen. Ze zijn ongeveer 20.000 jaar oud. Er is geen elektrische verlichting: je loopt met een hoofdlamp achter de gids aan, in groepen van hooguit acht mensen, wat het bezoek dichter bij de oorspronkelijke ervaring brengt dan waar ook in Cantabrië. Vanaf Santander is het ongeveer 60 kilometer.

El Pendo heeft een fries van vijftien dieren

De grot van El Pendo bij Escobedo de Camargo heeft één grote wand waarop vijftien dieren staan, vooral rode herten, in een strook van ongeveer 25 meter. De grot ligt op nog geen 15 kilometer van Santander en is daarmee de best bereikbare van de reeks. Ook hier zijn de groepen klein en moet je reserveren. De schilderingen worden op ongeveer 20.000 jaar geschat.

El Soplao is geen prehistorische grot maar een mijngrot

El Soplao wordt vaak in hetzelfde rijtje genoemd, maar er zijn geen rotstekeningen en er staan ook geen megalieten. Het is een geologische grot die rond 1908 werd ontdekt tijdens de winning van zink en lood, en die bekend is om excentrieke aragonietkristallen die tegen de zwaartekracht in groeien. Je kunt er met een mijntreintje naar binnen. Toegang kost rond de 15 euro, meer dan de prehistorische grotten samen.

Zeventien grotten staan samen op de werelderfgoedlijst

Altamira kwam in 1985 op de werelderfgoedlijst en die inschrijving werd in 2008 uitgebreid met zeventien andere grotten in Noord-Spanje, waaronder El Castillo, Covalanas en El Pendo. Samen vormen ze het dichtste cluster paleolithische kunst van Europa. Niet alle zeventien zijn te bezoeken: La Garma bijvoorbeeld is volgens het beheer permanent gesloten voor publiek vanwege de kwetsbaarheid. Wat wel open is, wisselt per seizoen.

Reserveren is bij vrijwel alle grotten verplicht

De bezoekbare grotten werken met vaste tijden en kleine groepen, en in juli en augustus zijn de plaatsen weken vooruit vergeven. Buiten het seizoen kun je vaak een dag van tevoren nog terecht. De meeste grotten zijn op maandag gesloten. Kinderen zijn doorgaans vanaf een jaar of zes welkom, maar in de smalle gangen met alleen hoofdlampen is dat aan de jonge kant.

Zo combineer je meerdere grotten op één dag

Puente Viesgo ligt ongeveer 25 kilometer van Santander en heeft twee bezoekbare grotten naast elkaar, dus daar doe je er twee op een ochtend. Altamira ligt bij Santillana del Mar, 30 kilometer westelijk, en vult een middag. Covalanas ligt 60 kilometer de andere kant op en past beter bij een aparte dag. Alles bij elkaar is er in Cantabrië twee tot drie dagen aan prehistorie te vinden.

Santillana del Mar hoort bij het bezoek

Het dorp naast het Altamira-museum is een van de best bewaarde middeleeuwse dorpen van Noord-Spanje, met kasseistraten en een romaanse collegiale kerk uit de twaalfde eeuw. Auto's mogen de kern niet in, dus je parkeert aan de rand voor een paar euro. Het is klein: in een uur heb je het gezien. Van hieruit is het ongeveer 2 kilometer naar het museum.

Wanneer je het beste gaat

Cantabrië heeft een Atlantisch klimaat met veel regen, ook in de zomer; juli en augustus zijn met rond de 22 graden aangenaam maar het drukst. In mei, juni en september zijn de grotten makkelijker te boeken en is het groen op zijn mooist. De grotten zelf hebben het hele jaar dezelfde temperatuur van ongeveer 12 graden, dus het weer buiten maakt voor het bezoek niet uit. Voor de kust en de bergen erachter is het najaar het helderst.