Huisjes wellness in Duitsland

Wellness in Duitsland: wat je moet weten

Duitsland is voor wellness de meest vanzelfsprekende bestemming binnen een dag rijden, en dat komt door twee dingen die er allebei diep zitten.

Het eerste is de kuurcultuur. Er zijn honderden plaatsen met een beschermde titel als Heilbad, Kneippkurort of Luftkurort, toegekend door de deelstaat op grond van bronwater, klimaat of geneeskrachtige modder. Het woordje Bad in een plaatsnaam is geen marketing maar een keurmerk.

Het tweede is de sauna. In Duitsland is sauna geen extraatje bij een hotel maar een eigen gebruik met eigen regels, en die regels verschillen wezenlijk van wat je in Nederland gewend bent.

Wat er te kiezen valt: een vakantiehuis met een eigen sauna in de kelder of op het terras, een appartement in een vakantiepark met een wellnessafdeling, of een vakantiewoning in een kuurplaats waar je naar de Therme om de hoek loopt.

Wat deze pagina doet: uitleggen wat een wellnesshuisje in Duitsland precies is, welke regels in een Duitse sauna gelden, in welke streken het aanbod zit, en welke vragen je stelt voordat je huurt.

Want het verschil tussen een huisje met een infraroodcabine en een huisje met een echte sauna is groot, en in de advertentie staat vaak alleen het woord wellness.

Wat een wellnesshuisje in Duitsland is

De term dekt drie heel verschillende dingen, en de prijs verschilt navenant.

De eigen sauna: een houten cabine in het huis, meestal in de kelder, de badkamer of een bijgebouw, die je zelf aanzet. Dat is wat de meeste mensen bedoelen en het is in Duitsland ruim voorhanden, ook in gewone vakantiehuizen.

De infraroodcabine: een kastje met stralingspanelen dat je lichaam opwarmt zonder de lucht te verhitten. Dat is iets anders dan een sauna, het voelt anders en er is geen opgietbeurt mogelijk. In advertenties staat het vaak gewoon onder wellness.

De hottub of jacuzzi: een bad met warm water en luchtbellen, buiten op het terras of binnen. Populair en vaak in combinatie met een sauna aangeboden.

Wat er op een vakantiepark bij komt: een gemeenschappelijke wellnessafdeling met sauna's, stoombad, dompelbad en soms een zwembad. Meestal tegen bijbetaling en met eigen openingstijden.

Wat de vierde categorie is: een huis in een kuurplaats zonder eigen faciliteiten, maar op loopafstand van een Therme. Dat is vaak de goedkoopste manier om er dagelijks heen te gaan.

Wat je nakijkt in de advertentie: staat er sauna, infrarood of wellness, en zit er een foto van de cabine bij. Op een foto zie je binnen drie seconden of het een houten sauna is met een kachel en stenen, of een kastje met panelen.

Wat het kost: een huisje met eigen sauna is duurder dan hetzelfde huisje zonder, en dat verschil is in de winter groter dan in de zomer, want dan is het een verkoopargument.

De regels in een Duitse sauna

Dit is het onderdeel waar Nederlandse gasten het vaakst voor verrassingen komen te staan, en het is beter om het vooraf te weten.

De eerste regel: in een openbare Duitse sauna ga je naakt. Zwemkleding is niet toegestaan, en dat is geen vrijblijvend advies maar een huisregel die wordt gehandhaafd, uit hygiënisch oogpunt.

De tweede: het is meestal gemengd. Er zijn dames-uren of dames-dagen, maar de standaard is gemengd, en dat geldt ook voor de kleedruimtes bij sommige complexen.

De derde: je zit of ligt op een handdoek en je laat geen zweet op het hout komen. Neem daarom altijd een grote handdoek mee, en in veel Thermen ook een badjas en slippers, of huur die ter plaatse.

De vierde: de Aufguss. Op vaste tijden komt een saunameester binnen die water met etherische olie op de stenen giet en de hete lucht met een handdoek rondzwaait. Tijdens zo'n opgietbeurt ga je niet naar binnen of naar buiten; de deur blijft dicht. Kom dus op tijd of wacht tot hij voorbij is.

De vijfde: het is stil. In een Duitse saunaruimte wordt niet of nauwelijks gepraat, en dat is voor Nederlandse gasten wennen.

Wat kinderen betreft: veel wellnessafdelingen hebben een leeftijdsgrens, vaak zestien jaar. Als je met een gezin komt, kijk dat na, want anders staat de helft buiten.

En in je eigen vakantiehuisje gelden deze regels natuurlijk niet. Daar bepaal je zelf hoe je erin zit, en dat is voor veel mensen precies de reden om er een te huren.

De kuurplaatsen en wat die titels betekenen

Duitsland heeft een systeem dat in Nederland niet bestaat, en het verklaart waarom er zo veel plaatsen Bad heten.

Wat het is: gemeenten kunnen bij de deelstaat een predicaat aanvragen. Als het wordt toegekend, mogen ze het in hun naam voeren, en het wordt periodiek opnieuw getoetst.

Wat de belangrijkste titels zijn: Heilbad voor plaatsen met erkend geneeskrachtig bronwater, Mineral- of Moorheilbad voor mineraalwater of veenmodder, Seeheilbad aan de kust, Kneippkurort voor plaatsen die met de waterkuur van Sebastian Kneipp werken, Luftkurort voor plaatsen met aantoonbaar zuivere lucht, en Heilklimatischer Kurort voor plaatsen met een geneeskrachtig klimaat.

Wat Kneipp was: een negentiende-eeuwse pastoor die zichzelf naar eigen zeggen genas met koud water en die er een systeem van maakte, met waterkuren, kruiden, beweging en voeding. In veel plaatsen vind je nog de openbare voetbaden waar je door koud water waadt.

Wat het voor jou betekent: een plaats met zo'n titel heeft vrijwel zeker een kuurpark, een wandelnet, een Therme of een badhuis, en vaak een gezondheidsaanbod dat verder gaat dan een sauna.

Wat er praktisch bij komt: ga je in een kuurplaats overnachten, dan betaal je een Kurtaxe per persoon per overnachting, en daar krijg je een Kurkarte voor terug. Die geeft meestal korting op het bad, het kuurpark en soms gratis openbaar vervoer.

Wat je moet weten: die Kurtaxe zit niet in de huurprijs en wordt ter plaatse afgerekend. Voor een gezin over een week loopt dat op.

Het grootste thermaalbad ter wereld, gevonden bij het zoeken naar olie

Als je één Therme in Duitsland doet, is dit de meest verbazende, en het bestaan ervan is een ongeluk.

Wat er gebeurde: in februari 1983 boorde het oliebedrijf Texaco even buiten Erding, ten noordoosten van München, tot 2.350 meter diepte op zoek naar olie. Wat ze aanboorden was geen olie maar zwavelhoudend thermaal water.

Wat er daarna gebeurde: het duurde vijftien jaar voordat er iets mee werd gedaan. De eerste steen ging op 10 november 1998 de grond in en het bad opende op 3 oktober 1999.

Hoe groot het nu is: Therme Erding is met achttien en een halve hectare het grootste thermaalbad ter wereld, met ongeveer vierduizend bezoekers per dag.

Wat er in zit: een thermaal gedeelte waar je badkleding draagt, een glijbanenwereld voor kinderen, en een saunadeel dat sinds de uitbreiding van 2007 met bijna dertienduizend vierkante meter als het grootste saunacomplex ter wereld geldt.

Wat je moet weten: het is er in het weekend en in de Beierse schoolvakanties enorm druk, en er zijn tijdvensters voor de kaartjes. Ga doordeweeks en koop vooraf.

Wat de andere grote namen zijn: Baden-Baden met het historische Friedrichsbad en de moderne Caracalla Therme ernaast, Bad Wörishofen als de plaats van Kneipp zelf, en de Thermen van de Eifel, het Sauerland en het Erzgebirge.

Wat je verder moet weten: bij vrijwel alle grote Thermen is het saunadeel een aparte kaart, en in dat deel gelden de regels uit de vorige sectie onverkort.

Waar het aanbod zit

Wellnesshuisjes staan niet overal, ze klonteren in een handvol streken, en die hebben allemaal een eigen karakter.

Het Zwarte Woud: de klassieker, met kuurplaatsen, Thermen, veel vakantiehuizen met eigen sauna en een lange traditie in het badwezen. Ook het dichtst bij Baden-Baden.

Het Sauerland en de Eifel: het dichtstbijzijnde vanuit Nederland, met twee tot drie uur rijden, veel parken met een wellnessafdeling en Thermen bij de stuwmeren en de vulkanische bronnen.

De Harz en het Erzgebirge: bergachtig, goedkoop, met veel kuurplaatsen en oude badhuizen uit de tijd dat de mijnbouw er de dienst uitmaakte.

Het Beierse Woud en de Allgäu: hoog, bosrijk en met veel houten vakantiehuizen met sauna, vaak met uitzicht.

De Oostzee- en Noordzeekust: de Seeheilbäder, met badhuizen aan zee, zoutwaterbaden en een klimaat dat als geneeskrachtig geldt vanwege de zoute lucht.

De Mecklenburgse Meren: veel nieuwbouwparken met complete wellnesscentra, en ruimte.

Wat de keuze bepaalt: wil je zo min mogelijk rijden, dan Eifel of Sauerland. Wil je bergen en uitzicht, dan het Zwarte Woud, de Allgäu of het Beierse Woud. Wil je zee en zoute lucht, dan de kust. Wil je goedkoop en leeg, dan de Harz of het Erzgebirge.

Wanneer je gaat

Wellness is het enige thema waarbij het laagseizoen het hoofdseizoen is, en dat werkt in je voordeel.

De beste maanden: oktober tot en met maart. Een sauna in de zomer is een vreemde combinatie, en juist in de donkere maanden komt zo'n huisje tot zijn recht.

Wat dat betekent voor de prijs: buiten de kerstvakantie en de wintersportweken is dit de goedkoopste periode van het jaar in de meeste Duitse vakantiestreken. Je krijgt in november voor de helft van de zomerprijs een huis met sauna en open haard.

Wanneer het wel duur is: kerst en oud en nieuw, de wintersportvakanties in februari, en de lange weekenden rond Pasen, Hemelvaart en Pinksteren, want die zijn in Duitsland ook vrij.

Wanneer het rustig is: begin november, half januari en begin maart. Dat zijn de stilste weken van het Duitse toeristische jaar.

Wat je in de zomer wel hebt: een buitensauna of een hottub op het terras werkt ook in de zomer, vooral 's avonds. En de Thermen hebben buitenbaden.

Wat je moet weten over de openingstijden: kleinere Thermen en wellnessafdelingen hebben in het laagseizoen beperkte uren en een sluitingsdag. Kijk dat na voor de dagen dat je er wilt zijn.

En de kerstmarkten: die vallen precies in de beste wellnessmaanden, wat een combinatie oplevert die veel mensen jaarlijks herhalen.

Wat je vraagt voordat je boekt

Bij dit thema zit het verschil in techniek en in tijden, en beide staan zelden volledig in de advertentie.

Over het type: is het een houten sauna met een kachel, een infraroodcabine of een stoomcabine.

Over het gebruik: zit het gebruik in de huurprijs, of komt er een bedrag per keer of per uur bij, en wordt de stroom apart afgerekend.

Over de opwarmtijd: hoe lang duurt het voor de sauna op temperatuur is, en mag hij onbeperkt aan. Een kleine cabine is in een half uur klaar, een grotere kan een uur nodig hebben.

Over de plek: staat de sauna binnen of buiten, en is er een koude douche of een dompelmogelijkheid in de buurt.

Over de hottub: wordt die voor jouw aankomst gevuld en verwarmd, of moet je dat zelf doen, en hoe lang duurt dat.

Over het park: als de wellness gedeeld is, op welke uren is die open in jouw periode, geldt er een leeftijdsgrens, en is het textielvrij.

Over de kosten: komt er Kurtaxe bij, en zit er een gastenkaart bij die korting geeft op het plaatselijke bad.

Dat zijn zeven vragen in één bericht, en ze voorkomen de twee klassieke teleurstellingen: een infraroodcabine die als sauna is verkocht, en een hottub die pas op je laatste dag warm is.

De praktische kant van een eigen sauna

Als je er nog nooit een in huis hebt gehad, zijn dit de dingen die niemand je vertelt.

De opwarmtijd: reken op veertig minuten tot een uur voor een cabine op temperatuur is. Zet hem dus aan voordat je gaat wandelen, niet als je terugkomt.

De stroom: een saunakachel trekt fors, en in een ouder vakantiehuis kan dat betekenen dat je hem niet tegelijk met de oven of de wasmachine kunt gebruiken.

De handdoeken: je hebt er meer nodig dan je meeneemt. Vraag na of er saunahanddoeken bij zitten, want gewone badhanddoeken zijn te klein om op te liggen.

Het opgieten: dat mag alleen als de kachel er geschikt voor is en er stenen op liggen. Water op een kachel zonder stenen is een slecht idee. Gebruik saunageur en geen willekeurige etherische olie.

De afkoeling: een sauna zonder afkoelmogelijkheid werkt half. Kijk of er een douche naast zit of een terras waar je naar buiten kunt, want juist die wisseling is het punt.

De ventilatie: laat de deur na gebruik openstaan zodat het hout droogt. Doe je dat niet, dan ruikt de cabine na een paar dagen muf, en dat is het eerste waar de volgende gast over klaagt.

De veiligheid: leg geen kleding of handdoeken op of tegen de kachel, en laat de sauna niet aan als je het huis verlaat. Dat klinkt vanzelfsprekend en het is de meest voorkomende oorzaak van brand in een vakantiewoning met sauna.

Wandelen, want dat hoort erbij

De Duitse wellnesstraditie is nooit alleen binnen geweest, en dat is nog steeds de beste manier om zo'n week in te delen.

Wat de gedachte is: bewegen in de buitenlucht, dan warmte, dan rust. Kneipp bouwde zijn hele systeem op die afwisseling, en de kuurplaatsen zijn er letterlijk naar ingericht. Een vakantie hier is daarom zelden alleen binnen zitten.

Wat je daarvoor vindt: elke kuurplaats heeft een kuurpark met vlakke paden, en daaromheen een net van gemarkeerde wandelroutes met borden die de looptijd in minuten geven.

Wat de Terrainkur is: een systeem van routes die op zwaarte zijn ingedeeld, oorspronkelijk voorgeschreven als onderdeel van een kuur. Ze zijn nog steeds bewegwijzerd en ideaal om een ochtend mee te vullen.

Wat het waterbadje is: in Kneipp-plaatsen staan openbare voetbaden waar je door koud water heen en weer waadt, met een leuning erbij. Gratis, en verrassend effectief tegen zware benen na een dag lopen.

Wat je verder doet: fietsen in de dalen, een Therme aan het eind van de dag, en in de winter winterwandelen over geprepareerde paden.

Wat je meeneemt: stevige schoenen, een badjas en slippers, want die heb je zowel in het huisje als in de Therme nodig.

Wat een goede dagindeling is: 's ochtends wandelen, 's middags de Therme of de eigen sauna, en 's avonds eten. Drie dagen achter elkaar sauna zonder beweging is voor de meeste mensen te veel.

Rijden en kosten

Dit is een van de goedkoopste manieren om er een paar dagen tussenuit te gaan, en de reistijd is kort.

De rit: de Eifel en het Sauerland liggen op twee tot drie uur vanaf de Nederlandse grens, het Zwarte Woud op vijf tot zeven, de Harz op vier tot vijf, de Oostzee op vijf tot zeven en het Beierse Woud op acht tot negen.

Wat je nodig hebt: geen vignet, want Duitsland heft geen tol voor personenauto's. Wel een milieusticker als je een grote stad in wilt.

Wat het ter plaatse kost: een dagkaart voor een Therme met sauna kost aanzienlijk minder dan een vergelijkbaar Nederlands sauna-adres, en boodschappen en restaurants zijn er goedkoper.

Wat er bij de huurprijs komt: eindschoonmaak, bedlinnen, de Kurtaxe en soms een aparte post voor het gebruik van de sauna of de hottub. Tel die vier bij elkaar voor je prijzen vergelijkt.

Wat je bespaart in het laagseizoen: in november en januari betaal je voor hetzelfde huis met sauna vaak de helft van de zomerprijs, en dat is precies het seizoen waarin je het wilt.

Wat handig is: contant geld voor de kleinere kuurbaden en de dorpshoreca, want niet overal wordt een pinpas aangenomen.

En kijk naar de aankomstdag: veel Duitse verhuurders werken met vaste wisseldagen, maar in het laagseizoen zijn korte verblijven van drie of vier nachten vaak wel mogelijk. Vraag ernaar, ook als de site het niet toont.

Praktisch, en de eerlijke nadelen

Wat je meeneemt: een badjas, slippers, twee grote handdoeken per persoon, en een fles water. Dat laatste onderschatten mensen, want je verliest in een sauna meer vocht dan je denkt.

Wat je moet weten over de leeftijdsgrens: veel wellnessafdelingen op parken en in Thermen laten kinderen onder de zestien niet toe in het saunadeel. Met een gezin is een eigen sauna in het huisje daarom vaak de betere keuze.

Wat je vooraf nakijkt: openingstijden en sluitingsdagen in het laagseizoen, en of de wellness op het park in jouw week open is.

Wat de eerlijke nadelen zijn: in openbare sauna's is zwemkleding niet toegestaan en is het meestal gemengd, en dat is niet voor iedereen. De term wellness dekt in advertenties net zo goed een infraroodkastje als een echte sauna. Het gebruik wordt regelmatig apart afgerekend. In de kuurplaatsen komt er Kurtaxe bij. En de grote Thermen zijn in het weekend en in de Duitse vakanties echt vol.

Wat daar tegenover staat: nergens anders binnen een dag rijden vind je zo veel vakantiehuizen met een eigen sauna, tegen zulke prijzen, in streken met bos, bergen of zee eromheen. Er is een badcultuur met wettelijk beschermde titels en eeuwen ervaring, er staat bij München een thermaalbad dat per ongeluk is ontdekt door een oliebedrijf, en het beste seizoen ervoor is precies het seizoen waarin alles goedkoop is. Voor een lang weekend in november is er weinig dat hiermee concurreert.

Samengesteld uit ons actuele aanbod van 13.530 woningen wellness in Duitsland.