Romeinse ruïnes, stranden en natuur in Lazio met kinderen

Santa Marinella heeft zand en is per trein bereikbaar

Deze kustplaats ten noordwesten van Rome heeft een baai met fijn zand en water dat geleidelijk afloopt, wat met kinderen prettiger is dan de steenstranden verderop. Er zijn strandbaden met douches, toiletten en ligbedden voor 15 tot 30 euro per dag, en er zijn vrije stukken. Met de trein ben je er vanaf Rome in ongeveer een uur voor 4 tot 6 euro, en het station ligt op tien minuten van het water. Vier kilometer verderop staat bij Santa Severa een middeleeuws kasteel half in zee, dat voor enkele euro's te bezoeken is en een museum over de zeevaart heeft. Italië betaalt met de euro.

Ostia Antica is een bovengrondse stad met één ondergrondse tempel

Je leest wel dat hier een ondergrondse stad ligt. Dat klopt niet: Ostia Antica is een opgegraven havenstad van ongeveer 150 hectare die gewoon aan de oppervlakte ligt, met straten, winkels, badhuizen en woonblokken van meerdere verdiepingen. Wat wél ondergronds is, zijn enkele mithraea, kleine tempels die in kelders werden ingericht. Entree kost rond de 18 euro en kinderen tot achttien uit de Europese Unie gaan gratis mee; het is van dinsdag tot zondag open van 8.30 tot 19.00 uur. Je komt er met een voorstadstrein op het gewone stadskaartje van 1,50 euro. Kinderen vinden het theater, de mozaïekvloeren en het openbare toilet met twintig zitplaatsen het aardigst.

In de tuinen van Villa d'Este spuiten vijfhonderd fonteinen

Deze renaissancetuin in Tivoli werd vanaf 1560 aangelegd voor kardinaal Ippolito d'Este en heeft ruim vijfhonderd fonteinen die allemaal op waterdruk werken, zonder pompen. De Fontana dell'Ovato en het orgel dat op waterkracht muziek maakt, zijn de bekendste; dat orgel speelt elke twee uur. Entree kost rond de 13 euro en kinderen tot achttien uit de Unie gratis; het is van dinsdag tot zondag open. Reken op twee uur en op veel trappen, want de tuin ligt op terrassen. Volgens Unesco staat hij op de werelderfgoedlijst. Vanaf Rome is het 30 kilometer, een uur met de streektrein of de bus.

In het Colosseum past de arena onder je voeten

Dit amfitheater uit de jaren 70 tot 80 na Christus bood plaats aan ongeveer 50.000 toeschouwers en is het grootste dat de Romeinen bouwden. Onder de arenavloer lagen gangen en liften waarmee dieren omhoog werden gebracht; die kelders zijn nu zichtbaar. Een kaartje met het Forum Romanum en de Palatijn kost rond de 18 euro en kinderen tot achttien uit de Unie gaan gratis mee, maar hebben wel een gereserveerd tijdslot nodig. Reken op drie uur voor de drie terreinen samen. Let op: er is nauwelijks schaduw en je loopt over antieke stenen; ga voor 10.00 uur of na 17.00 uur.

Op het Braccianomeer varen geen motorboten

Dit kratermeer van ongeveer 57 vierkante kilometer levert drinkwater aan Rome en daarom zijn boten met een verbrandingsmotor er verboden; het meer zelf is dus stil, maar rond de oever lopen gewone wegen met verkeer, dus autovrij is het niet. Zwemmen en zeilen kosten niets en aan de oevers bij Bracciano, Anguillara Sabazia en Trevignano Romano liggen strandjes met kiosken; parkeren kost een paar euro. In Bracciano staat het Castello Orsini-Odescalchi uit 1470, te bezoeken voor rond de 12 euro. Vanaf Rome rijd je er in drie kwartier heen of je neemt de trein in een uur.

De Bioparco ligt midden in het park van Villa Borghese

Deze dierentuin uit 1911 is een van de oudste van Europa en houdt volgens het park ongeveer duizend dieren van tweehonderd soorten, waaronder olifanten, giraffen, lemuren en reptielen. Er zijn voedermomenten op vaste tijden en een speeltuin. Entree kost rond de 19 euro voor volwassenen en 15 euro voor kinderen; kinderen onder een meter komen gratis binnen. Het is dagelijks open van 9.30 tot 17.00 of 18.00 uur. Reken op drie uur. Eromheen ligt het park van Villa Borghese, waar je roeibootjes en step-fietsen huurt en waar genoeg schaduw is voor een picknick.

Rainbow MagicLand ligt bij Valmontone

Dit pretpark van ongeveer 600.000 vierkante meter ligt 45 kilometer ten zuidoosten van Rome en heeft themagebieden met achtbanen, waterattracties, shows en een deel met zachte attracties voor jonge kinderen. Een dagkaart kost 25 tot 40 euro en online vooraf kopen scheelt; het park is van april tot begin november open, doorgaans van 10.00 tot 18.00 uur en in de zomer langer. Reken op een hele dag. Bij de grote attracties gelden lengtegrenzen vanaf 1,20 of 1,40 meter. Er is een station naast het park met treinen vanaf Rome in een half uur.

In Villa Giulia staat een sarcofaag met een echtpaar erop

Het nationale Etruskische museum zit in een villa uit 1553 aan de rand van Villa Borghese. Het bekendste stuk is de terracotta sarcofaag van de echtgenoten uit de zesde eeuw voor Christus: een man en een vrouw liggen samen aangeleund, met een gezicht dat glimlacht. Entree kost rond de 12 euro en kinderen tot achttien uit de Unie gratis; het is van dinsdag tot zondag open van 9.00 tot 20.00 uur. Reken op anderhalf uur. Voor kinderen werken de sieraden, de bronzen spiegels en de beschilderde vazen beter dan de scherven; vraag bij de ingang naar de kinderroute.

De watervallen van Marmore liggen in Umbrië en niet in Lazio

Je komt ze in lijstjes over Lazio tegen, maar deze val van 165 meter ligt bij Terni in Umbrië, ongeveer 100 kilometer van Rome. Hij is bovendien niet natuurlijk: de Romeinen groeven in 271 voor Christus een kanaal om het water van de Velino in de Nera te laten storten en zo een moeras droog te leggen. Entree kost 10 tot 13 euro. Let op: het water wordt op vaste tijden losgelaten, een tot twee uur per keer en enkele keren per dag, want het gaat de rest van de tijd door een waterkrachtcentrale. Kijk het schema na voordat je rijdt, anders sta je voor een straaltje. Er lopen paden naar boven, langs de val, waar je nat wordt.

De catacomben van San Callisto zijn koel en donker

Aan de Via Appia Antica liggen deze ondergrondse begraafplaatsen uit de tweede eeuw, met ongeveer 20 kilometer gangen op vier verdiepingen waarin duizenden christenen zijn begraven, waaronder een reeks pausen. Je ziet nissen in de wanden, fresco's en ingekraste tekens. Een rondleiding van drie kwartier kost rond de 10 euro en kinderen betalen minder; het is dagelijks behalve woensdag open. Het is er ongeveer 15 graden, dus neem een vest mee, ook in augustus. Let op: het is er donker en er zijn smalle gangen en trappen, wat met jonge kinderen of bij claustrofobie niet werkt.