Bezoek Milaan, het Comomeer en de Oltrepò Pavese

Het dak van de Duomo van Milaan is beklimbaar

Deze gotische kathedraal werd vanaf 1386 gebouwd en pas in de negentiende eeuw afgemaakt; er staan ruim drieduizend beelden op. Je kunt over het dak lopen, tussen de pinakels door, met de stad eronder en bij helder weer de Alpen aan de horizon. Met de trap kost dat rond de 15 euro en met de lift rond de 20 euro, dagelijks van 9.00 tot 19.00 uur; de kerk zelf is goedkoper. Reken op anderhalf uur. Ernaast ligt de Galleria Vittorio Emanuele II uit 1877, een overdekte winkelgalerij met een glazen koepel die gratis toegankelijk is.

Het Laatste Avondmaal boek je maanden vooruit

De muurschildering van Leonardo da Vinci hangt in de voormalige eetzaal van het klooster bij Santa Maria delle Grazie. Er worden kleine groepen toegelaten met tijdvakken van een kwartier, want vocht en adem tasten de verf aan. Een kaartje kost rond de 15 euro en de plaatsen zijn doorgaans maanden van tevoren weg; kijk op de eerste dag dat een nieuwe maand vrijkomt. In het Castello Sforzesco uit de vijftiende eeuw staat de Pietà Rondanini, het laatste beeld waaraan Michelangelo werkte; de musea daar kosten rond de 5 euro en erachter ligt het Parco Sempione.

In het Quadrilatero zitten de modehuizen

Het blok tussen vier straten ten noorden van de Duomo heet het Quadrilatero della Moda en huisvest Prada, Gucci, Versace en Armani. Tweemaal per jaar is hier de modeweek, waarbij hotels en restaurants in het centrum vol zitten en de prijzen stijgen. Rondlopen kost niets en etalages kijken is de goedkoopste manier om het te doen. In dezelfde buurt zit het Teatro alla Scala, waar een rondleiding met museum rond de 12 euro kost; kaarten voor een voorstelling lopen van 30 tot ruim 200 euro en de goedkoopste plaatsen op de bovenste rang gaan op de dag zelf in de verkoop.

Aan het Comomeer staan villa's met tuinen die je in mag

Villa Carlotta bij Tremezzo heeft een tuin van ruim 8 hectare met rododendrons die in april en mei bloeien; entree kost rond de 12 euro. Villa del Balbianello op een landtong bij Lenno is alleen te voet of per boot bereikbaar en werd als decor voor speelfilms gebruikt; entree rond de 13 euro. In Varenna ligt Villa Monastero met een tuin van 2 kilometer langs het water. Alle drie zijn van maart tot november open en op maandag vaak dicht. Reken per villa op anderhalf uur. Vanaf Milaan is Como met de trein in 40 minuten te bereiken voor rond de 5 euro.

Het meer is koud en diep, ook in augustus

Met ruim 410 meter is dit een van de diepste meren van Europa, en het water aan de oppervlakte komt in augustus niet verder dan 22 tot 24 graden. Er zijn kleine strandjes bij Domaso, Gravedona en Lecco, maar geen brede oevers zoals aan het Gardameer. Aan de noordpunt bij Colico en Domaso waait het genoeg om te surfen en te kitesurfen; een surfset huren kost 40 tot 60 euro per dag. Zeilboten en sloepen huren kost 100 tot 250 euro per dag, waarbij je voor meer dan 40 pk een vaarbewijs nodig hebt. Let op: de oeverwegen zijn smal en lopen in het weekend vast.

De Oltrepò Pavese is het grootste pinot-nerogebied van Italië

Dit heuvelland ten zuiden van Pavia telt ongeveer 13.000 hectare wijngaard, en daarmee is het na Milaan het grootste wijngebied van Lombardije. Er wordt vooral pinot nero verbouwd, waarvan het merendeel als basis voor mousserende wijn met een tweede gisting op fles wordt gebruikt. Daarnaast staan er barbera en croatina, die de rode bonarda opleveren. Een proeverij bij een wijnhuis kost 15 tot 30 euro per persoon en gaat op afspraak. Vanaf Milaan is het een uur rijden; met het openbaar vervoer kom je hier nauwelijks, want er rijdt tussen de dorpen vrijwel geen bus.

De salami van Varzi heeft een beschermde naam

In het bergdorp Varzi wordt een salami gemaakt die alleen zo mag heten als hij uit dit dal komt en volgens het reglement rijpt, van 45 dagen tot meer dan een half jaar afhankelijk van de dikte. Hij wordt met stukjes vet en weinig kruiden gemaakt en aan een touw gebonden. Honderd gram kost 3 tot 6 euro bij een slager in het dorp. Verder staan hier risotto, gevulde pasta en kazen op de kaart; een maaltijd in een agriturismo kost 25 tot 40 euro. Let op: veel van die bedrijven koken alleen in het weekeinde en vragen reservering, want ze bereiden op het aantal gasten.

Bij Zavattarello staat een kasteel op een heuvelrug

Dit dorp in het zuiden van de Oltrepò heeft een burcht uit de tiende eeuw die nooit is ingenomen; hij staat op een rug met uitzicht over drie dalen en is als museum ingericht. Entree kost enkele euro's en het is in het weekeinde en in de zomer open. Verspreid door de streek staan meer kastelen en romaanse kerkjes, vaak in gehuchten van een handvol huizen. Er lopen wandel- en fietsroutes van 15 tot 40 kilometer tussen de wijngaarden en de bossen door, met 300 tot 700 hoogtemeters. Ten noorden ervan staat in Pavia de Certosa, een kloostercomplex uit 1396.

De drie samen vragen een auto voor het laatste deel

Milaan en het Comomeer zijn met de trein goed te doen: Como ligt op 40 minuten en Varenna op een uur, met boten die de dorpen verbinden. De Oltrepò Pavese is een ander verhaal, want daar rijdt buiten Voghera en Stradella nauwelijks openbaar vervoer. Een huurauto kost 40 tot 70 euro per dag. Een werkbare indeling is twee dagen stad, twee dagen meer en twee dagen heuvels, met de auto pas vanaf het derde deel. Let op: in het centrum van Milaan geldt een milieuzone met camera's waarvoor je vooraf moet betalen, ook met een huurauto.