Wandelen en varen langs het Lago Maggiore en Gardameer

De grote meren liggen op de grens van drie regio's tegelijk

Het Gardameer, met 370 vierkante kilometer het grootste van Italië, ligt met zijn westoever in Lombardije, met zijn oostoever in Veneto en met zijn noordpunt in Trentino. Het Lago Maggiore is verdeeld tussen Lombardije, Piemonte en Zwitserland. Dat verklaart waarom bekende plaatsen aan die meren strikt genomen niet in Lombardije liggen. Dit artikel behandelt wat er aan de Lombardische kant is, met vaartijden, entreeprijzen en wandelafstanden.

Het schiereiland van Sirmione is vier kilometer lang

Aan de zuidoever van het Gardameer steekt bij Sirmione een smalle landtong het meer in, met aan het uiteinde de Grotte di Catullo, de resten van een Romeinse villa, en aan de landzijde de dertiende-eeuwse Scaligerburcht met een omsloten haven. Voor de burcht en voor de villaruïne betaal je elk rond de 8 euro en beide zijn van dinsdag tot zondag open. Auto's mogen het historische deel niet in, dus je parkeert ervoor voor 2 tot 3 euro per uur. Reken op een halve dag en kom voor tien uur, want dit is een van de drukst bezochte plekken aan het meer. Desenzano ernaast heeft een eigen Romeinse villa met mozaïekvloeren, en noordelijker langs de Riviera ligt Salò met het MuSa-museum.

Santa Caterina del Sasso hangt in de rotswand van het Maggiore

Halverwege de oostoever van het Lago Maggiore, aan de Lombardische kant, is tegen een steile wand de hermitage Santa Caterina del Sasso gebouwd, die vanaf de dertiende eeuw in fasen is uitgebreid en die over het water uitkijkt. Je komt er via een trap van 268 treden of met een lift voor ongeveer 1 euro. Toegang is gratis en het is doorgaans dagelijks open, in de winter beperkt. In de zomer stopt er een lijnboot aan de steiger eronder, zodat je er over water komt. Reken op anderhalf uur. De Borromeïsche Eilanden met het Palazzo Borromeo op Isola Bella, de botanische tuin van Isola Madre en het vissersdorp van Isola dei Pescatori liggen aan de overkant bij Stresa, net als Villa Taranto, de tuin die de Schot Neil McEacharn vanaf 1931 aanlegde; dat is allemaal Piemonte, net als Cannero en Cannobio en het natuurreservaat van Fondotoce.

Het Lago d'Iseo ligt helemaal in Lombardije

Tussen de twee grote meren in ligt het Lago d'Iseo van ongeveer 60 vierkante kilometer, dat volledig binnen deze regio valt. Er komen aanzienlijk minder bezoekers en de prijzen liggen navenant lager. Midden in dat meer ligt Monte Isola, een eiland van ruim vier vierkante kilometer met ongeveer 1.700 inwoners, dat als het grootste bewoonde meereiland van Zuid-Europa geldt. Auto's zijn er niet toegestaan, behalve die van bewoners. De veerboot doet er vijf tot tien minuten over en kost enkele euro's retour.

Op Monte Isola loop je in een uur naar het heiligdom

Vanaf de haven klimt een pad naar het heiligdom van de Madonna della Ceriola op ongeveer 600 meter, met uitzicht over het hele meer. De klim is 400 hoogtemeters en kost een uur omhoog, iets minder terug. Wandelen kost niets. Rond het eiland loopt daarnaast een vlakke kustweg van ongeveer 9 kilometer, die je met een gehuurde fiets in een uur doet; verhuur kost 10 tot 15 euro per dag. Er zijn dorpjes met restaurants waar je voor 15 tot 25 euro eet, tegen het dubbele aan de bekende meren.

De Franciacorta rijpt achttien maanden op de fles

Ten zuiden van het Lago d'Iseo ligt de Franciacorta, een heuvelstreek waar sinds de jaren zestig mousserende wijn wordt gemaakt volgens dezelfde methode als in de Champagne: een tweede gisting in de fles, met een verplichte rijping van minstens achttien maanden. De druiven zijn vooral Chardonnay en Pinot Nero, en het gebied heeft sinds 1995 de hoogste Italiaanse wijnstatus. Proeverijen bij de huizen kosten 15 tot 30 euro en duren anderhalf uur, en reserveren is nodig, vaak enkele dagen vooruit. Er loopt een fietsroute van ongeveer 40 kilometer door het gebied. Let op dat proeven en zelf rijden niet samengaan, want de Italiaanse limiet ligt op 0,5 promille.

Op het Gardameer draait de wind twee keer per dag

's Ochtends waait er een noordenwind die vanaf de bergen het meer op valt, en in de middag een zuidenwind die de andere kant op staat; de twee hebben elk hun eigen naam in de streek. Dat patroon is zo betrouwbaar dat het meer een van de bekendste zeilgebieden van Europa is. Zeil- en surfverhuur kost 25 tot 50 euro per dagdeel en lessen 60 tot 90 euro. Voor wie niet zeilt is dit vooral een waarschuwing, want op een rubberboot of supboard drijf je in de middagwind snel af. Het water haalt in augustus 23 tot 25 graden en is in mei nog rond de 17.

De veerboten varen niet het hele jaar dezelfde dienst

Op beide grote meren varen lijnboten tussen de plaatsen, met dagkaarten van 15 tot 30 euro afhankelijk van het traject. In juli en augustus varen ze het vaakst, terwijl de dienst van november tot maart sterk beperkt is en sommige haltes wegvallen. Kijk de dienstregeling na op de dag zelf, want een gemiste laatste boot betekent een taxirit van tientallen euro's om het meer heen. Met de auto sta je rond het Gardameer in augustus in de middag vaak vast, en dan is de boot sneller dan de weg.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer anderhalf uur op Milaan, Bergamo of Verona, en met de auto ben je tien tot twaalf uur onderweg. Tussen Milaan en de meren rijden treinen in een uur tot anderhalf uur. Italië betaalt met de euro en op de snelwegen geldt tol. Mei, juni en september zijn de aangenaamste maanden met 20 tot 27 graden. In juli en augustus is het 30 tot 35 graden en staan de oeverplaatsen vol. Let op de milieuzones in de steden en op de betaalde parkeerzones aan het meer, waar boetes maanden later thuis aankomen.