Vakantie in Noord-Italië, van Alpen tot meren

Van de Alpen naar zee rijd je in Noord-Italië een halve dag

Tussen de Dolomieten en de Ligurische kust ligt ruim 400 kilometer, en tussen Turijn en Triëst evenveel. Wie de meren, de bergen en de steden in één week wil combineren, zit vooral op de snelweg. Plan daarom rondom één streek: het Gardameer met Verona en Venetië, het Comomeer met Milaan en de Valtellina, Piemonte met Turijn en de Langhe, of de Dolomieten met Trento en Bolzano. Dit artikel loopt die gebieden los van elkaar af, met reistijden, entreeprijzen en openingstijden. Italië betaalt met de euro.

De Dolomieten staan sinds 2009 op de werelderfgoedlijst

Volgens Unesco gaat het om negen afzonderlijke berggroepen van lichtgekleurd kalkgesteente, dat bij zonsopgang en zonsondergang rood oplicht; dat gesteente heet dolomiet en is naar de Franse geoloog Déodat de Dolomieu genoemd. De Marmolada is met 3.343 meter de hoogste top. Wandelen kost niets; kabelbanen kosten 20 tot 35 euro retour en een berghut 60 tot 80 euro per persoon met halfpension. De hutten zijn open van eind juni tot eind september en zijn maanden vooruit vol. Let op: de tolweg naar de Tre Cime di Lavaredo kost rond de 30 euro per auto en de parkeerplaats boven is in augustus om 8.00 uur vol.

Aan het Gardameer waait het elke dag volgens hetzelfde patroon

Met ongeveer 370 vierkante kilometer is dit het grootste meer van Italië. 's Ochtends waait de Peler uit het noorden door het dal en vanaf een uur of twaalf draait de wind naar de Ora uit het zuiden, dag in dag uit in de zomer. Daardoor is de noordpunt bij Torbole en Riva del Garda het centrum voor zeilen en surfen; materiaal huren kost 40 tot 70 euro per dag. Vanaf Riva loopt de Strada del Ponale, een oude weg in de rotswand, gratis en het hele jaar open: reken op 6 kilometer heen en terug en twee uur. Vanaf Malcesine gaat een draaiende cabine in tien minuten naar de Monte Baldo op 1.760 meter voor rond de 30 euro retour.

Het balkon van Julia in Verona is pas in de jaren dertig aangebouwd

De Arena is een Romeins amfitheater van rond het jaar 30, waar sinds 1913 elke zomer opera wordt gespeeld. Het balkon aan de Casa di Giulietta daarentegen is in de jaren dertig aan een middeleeuws huis gehangen, gemaakt van een oude sarcofaag, om bezoekers te trekken; Shakespeare noemt in zijn stuk trouwens helemaal geen balkon. Een operakaartje kost 30 tot 250 euro; de voorstellingen lopen van juni tot begin september, beginnen rond 21.00 uur en duren tot na middernacht. De Arena overdag bezoeken kost rond de 12 euro. Reken voor de stad op een hele dag en neem de Piazza delle Erbe en de Ponte Pietra mee.

Voor Venetië betalen dagbezoekers op drukke dagen entree

Sinds 2024 geldt op een reeks vastgestelde dagen in het voorjaar en de zomer een heffing voor wie de oude stad in gaat zonder er te overnachten; je regelt die vooraf online en krijgt een code. Wie er slaapt betaalt hem niet, maar wel toeristenbelasting via het hotel. Georganiseerde groepen mogen sinds 2024 uit maximaal vijfentwintig mensen bestaan. Vanaf het Gardameer rijd je er in anderhalf uur heen; parkeren op het Tronchetto of in Mestre kost 25 tot 35 euro per dag en met de trein vanaf Verona ben je er in vijf kwartier. Ga vroeg: tussen 10.00 en 17.00 uur zijn de Rialtobrug en het San Marcoplein vrijwel onbegaanbaar.

Het Comomeer is smal, diep en slecht berijdbaar

Het meer heeft de vorm van een omgekeerde Y en is op het diepste punt ruim 410 meter, wat het tot een van de diepste van Europa maakt. De oeverwegen zijn 4 tot 5 meter breed, bochtig en lopen in het weekeinde vast. Neem dus de veerboten: een overtocht tussen Bellagio, Varenna en Menaggio kost 5 tot 15 euro en duurt een kwartier. Villa Carlotta bij Tremezzo en Villa del Balbianello bij Lenno kosten 12 tot 13 euro en zijn van maart tot november open, doorgaans van 10.00 tot 18.00 uur en op maandag vaak dicht. In Como brengt een kabelspoor uit 1894 je in zeven minuten naar Brunate op 715 meter voor rond de 3,60 euro.

Het Aostadal is tweetalig en heeft de hoogste bergen van het land

Deze kleinste regio van Italië, ongeveer 3.260 vierkante kilometer, grenst aan Frankrijk en Zwitserland en heeft naast het Italiaans het Frans als officiële taal. De Mont Blanc haalt 4.808 meter; over waar de grens precies over de top loopt, zijn Italië en Frankrijk het al ruim een eeuw oneens. De Skyway brengt je vanaf Courmayeur in twee etappes naar Punta Helbronner op 3.466 meter; een retour kost rond de 57 euro en de eerste cabine vertrekt om 8.30 uur. Reserveer in het hoogseizoen vooruit. Boven is het ook in augustus rond het vriespunt, dus neem een jas mee. Ten zuiden ligt het Gran Paradiso, in 1922 als eerste nationale park van Italië ingesteld, waar steenbokken leven.

Piemonte draait om wijn en truffels, niet om bergen

De Langhe ten zuiden van Turijn leveren de nebbiolowijnen Barolo en Barbaresco; volgens Unesco staat dit wijnlandschap sinds 2014 op de werelderfgoedlijst. In Alba loopt van half oktober tot begin december elk weekeinde de truffelbeurs. Een proeverij bij een wijnhuis kost 15 tot 40 euro per persoon en gaat op afspraak. Zelf truffels zoeken mag niet: daarvoor heb je een vergunning en een getrainde hond nodig. Een begeleide zoektocht kost 50 tot 100 euro per persoon en duurt twee uur. Witte truffel kost in het seizoen drieduizend tot zesduizend euro per kilo, dus reken op 5 tot 10 euro per gram geschaafd over je pasta.

De steden liggen dicht bij elkaar aan één spoorlijn

Tussen Turijn, Milaan, Verona en Venetië rijden snelle treinen die er telkens een tot anderhalf uur over doen, wat een dagtrip vanaf elk van die vier mogelijk maakt. Bologna ligt op een uur van Milaan en Florence op een half uur daarvandaan. In Turijn staat de Mole Antonelliana van 167 meter met het filmmuseum en een lift door het midden, voor rond de 17 euro. In Bologna zijn de Torre degli Asinelli en de Garisenda sinds oktober 2023 gesloten wegens verzakking. Milaan heeft de Duomo met het beklimbare dak en het Castello Sforzesco; Triëst heeft een Weens aanzien en op een half uur ligt Aquileia met Romeinse mozaïekvloeren.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in anderhalf tot twee uur op Milaan, Verona, Venetië, Bologna of Turijn. Snelwegen zijn tolwegen; reken op 8 tot 20 euro per honderd kilometer, af te rekenen bij de slagboom. De Stelviopas op 2.758 meter is de hoogste verharde pas van Italië en is van eind mei tot oktober open. Let op de autoluwe zones in vrijwel elk historisch centrum: die worden met camera's bewaakt en een boete van 80 tot 150 euro komt maanden later thuis, ook bij een huurauto. Parkeer buiten de kern. Mei, juni en september geven 20 tot 28 graden in de vlakte; in juli en augustus is het daar 30 tot 36 graden en zijn de meeroevers vol, terwijl in de bergen tot in juni sneeuw op de hoge paden ligt.