Bezoek Turijn, Alba en de wijnheuvels van Langhe

Turijn is achttiende-eeuws aangelegd en heeft achttien kilometer arcade

De binnenstad ligt in een raster van rechte straten met zuilengangen langs de gevels, waardoor je bij regen of felle zon droog en in de schaduw van de Piazza Castello naar de Po loopt. Dat raster gaat terug op het Romeinse Augusta Taurinorum; de barokke laag eroverheen is van de hertogen van Savoye. Aan de Piazza Castello staan het Palazzo Reale en het Palazzo Madama, waarvan de voorgevel in 1721 door Filippo Juvarra tegen een middeleeuws kasteel is gezet dat zelf op een Romeinse poort staat. Dit artikel loopt Turijn, Alba en de Langhe af, met entreeprijzen, openingstijden en reistijden. Italië betaalt met de euro.

In de Lingotto-fabriek reden de auto's over het dak

Fiat bouwde deze fabriek tussen 1916 en 1923; de onderdelen gingen onderin naar binnen, het werk liep spiraalsgewijs omhoog en op het dak lag een testbaan van ongeveer 1 kilometer met twee steilwanden. In 1982 sloot de productie en werd het complex verbouwd tot winkels, een hotel en een congrescentrum. Boven op het gebouw zit de Pinacoteca Agnelli, een glazen bak met vijfentwintig schilderijen van onder anderen Matisse, Canaletto, Manet en Picasso; entree kost rond de 12 euro en het is van dinsdag tot zondag open. De oude testbaan is sinds 2022 een daktuin waar je overheen loopt, met zicht op de Alpen. Met metrolijn 1 ben je er in een kwartier vanaf het centrum.

Het Museo Egizio is na Caïro het belangrijkste ter wereld

De verzameling bestaat sinds 1824 en toont ruim dertigduizend voorwerpen: mummies, sarcofagen, een complete graftombe uit 1400 voor Christus en de beelden uit de tempel van Ellesiya. Er is geen ander museum buiten Egypte met zo'n compleet beeld van het dagelijks leven daar. Entree kost rond de 18 euro en het museum is dagelijks open, doorgaans van 9.00 tot 18.30 uur; reken op tweeënhalf uur. Let op: koop een kaartje met tijdvak vooruit, want in het weekeinde en in de schoolvakanties staat er een rij tot op straat. Kinderen tot achttien betalen minder en tot zes jaar niets.

De Mole Antonelliana was als synagoge begonnen

Antonelli begon het gebouw in 1863 in opdracht van de Joodse gemeente, maar het werd zo hoog en zo duur dat de gemeente het afstootte en de stad het afmaakte; met 167 meter was het toen een van de hoogste gemetselde gebouwen ter wereld. Nu zit het Museo Nazionale del Cinema erin, met een zaal waar je op ligstoelen naar filmfragmenten kijkt. Een kaartje voor museum en lift kost rond de 20 euro, alleen de lift rond de 10; die gaat in een minuut door het midden van de koepel omhoog naar een terras op 85 meter. Dagelijks behalve dinsdag open. Let op: de lift is van glas en hangt vrij in de ruimte, wat met hoogtevrees niets is.

Turijn heeft de vermouth en de gianduia uitgevonden

Antonio Benedetto Carpano bedacht in 1786 aan de Piazza Castello de vermout, witte wijn met alsem en kruiden. De gianduia, chocolade met hazelnoot, ontstond in dezelfde stad toen cacao door de Franse handelsblokkade schaars was en makers het met gemalen hazelnoot aanlengden; het gianduiotto in zijn huidige vorm dateert van 1865. In het Caffè Al Bicerin uit 1763 drink je de bicerin, een glaasje met koffie, chocolade en room in lagen, voor 6 tot 9 euro. Een doosje gianduiotti kost 8 tot 20 euro. Op de Porta Palazzo draait van maandag tot zaterdag de grootste openluchtmarkt van Europa, met honderden kramen; ga voor 11.00 uur, daarna wordt er afgebroken.

In Alba draait de truffelbeurs negen weekenden lang

De Fiera Internazionale del Tartufo Bianco d'Alba loopt van half oktober tot begin december, elk weekeinde in een overdekte hal waar elke knol wordt gewogen en gekeurd. Entree tot de hal kost enkele euro's; proeven en kopen komt daar bovenop, en verse witte truffel kost drieduizend tot zesduizend euro per kilo. In de stad staat de kathedraal van San Lorenzo, geen abdij maar de domkerk van het bisdom, in de twaalfde eeuw begonnen en in de vijftiende herbouwd. Eronder liggen resten van het Romeinse Alba Pompeia die met een gids te bezoeken zijn. Op zaterdag is er markt. Let op: in de festivalweekenden zijn de hotels in de wijde omtrek vol en verdubbelen de prijzen.

In het kasteel van Barolo zit een wijnmuseum

Het Castello Falletti in het dorp Barolo huisvest het WiMu, een museum dat niet over techniek gaat maar over wat wijn met mensen doet, verdeeld over vijf verdiepingen; entree kost rond de 12 euro en het is dicht op donderdag. In hetzelfde gebouw zit de streekwijnhandel waar je tientallen producenten naast elkaar kunt proeven, vanaf enkele euro's per glas. Het dorp zelf telt nog geen zevenhonderd inwoners. Barbaresco, 15 kilometer verderop, is nog kleiner en heeft een toren van 36 meter uit de elfde eeuw die je op kunt voor enkele euro's; in de ontwijde kerk van San Donato zit daar de streekwijnhandel. Reken vanaf Alba op een half uur rijden naar elk van beide.

Tussen de wijndorpen lopen paden over de heuvelruggen

De Langhe zijn met gemarkeerde routes verbonden die La Morra, Barolo, Monforte d'Alba en Serralunga d'Alba aandoen, met dagetappes van 10 tot 18 kilometer en 300 tot 600 hoogtemeters. Vanaf de rug bij La Morra kijk je over de hele streek en bij noordenwind tot de Monviso. Lopen is gratis; wijnhuizen onderweg ontvangen op afspraak voor 15 tot 40 euro per proeverij, van maandag tot zaterdag. Volgens Unesco staat dit wijnlandschap sinds 2014 op de werelderfgoedlijst. Het aangenaamst is oktober, met 15 tot 22 graden en de bladeren in kleur. Let op: in november hangt hier dagenlang mist en zie je van de bergen niets.

De hazelnoot van de Langhe zit in de meeste Italiaanse chocolade

Het ras heet Tonda Gentile Trilobata en groeit op de hellingen waar geen wijn staat; de boomgaarden beslaan inmiddels duizenden hectaren, want de vraag uit de zoetwarenindustrie is groot. De oogst valt in augustus en september, als de noten van de grond worden geraapt. Een pak geroosterde noten kost 8 tot 15 euro per kilo in de winkels in Alba en Cortemilia. Bij enkele bedrijven kun je op afspraak de boomgaard en de branderij zien, voor 10 tot 20 euro per persoon. De torta di nocciole, een lage cake zonder bloem, kost 3 tot 5 euro per punt in de bakkerijen en gaat traditioneel met een glas moscato.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer anderhalf uur op Turijn of Milaan. Tussen Turijn en Alba is het 60 kilometer en een uur met de auto; met de trein moet je overstappen in Asti of Bra en ben je anderhalf uur onderweg. Voor de wijndorpen heb je een auto nodig, want tussen de heuvels rijdt vrijwel geen bus. In Turijn zelf werkt metrolijn 1 en zijn de meeste bezienswaardigheden te belopen; de Basilica di Superga op 670 meter bereik je met een tandradbaan vanaf Sassi. April, mei, september en oktober geven 15 tot 25 graden. In juli en augustus is het in de vlakte 30 tot 36 graden en zijn veel zaken twee weken dicht; in januari en februari is het 0 tot 8 graden met mist in de vlakte.