Truffels, wijn en uitzicht op de Alpen in Piëmont

Piëmont betekent voet van de berg en dat klopt aan drie kanten

Deze regio van ruim 25.000 vierkante kilometer wordt aan de west-, noord- en zuidkant omsloten door de Alpen en de Ligurische Apennijnen; alleen naar het oosten ligt de vlakte open. De Monviso haalt 3.841 meter en daar ontspringt de Po. Daardoor zie je vanaf de wijnheuvels bij helder weer een bergketen van honderd kilometer breed liggen. Dit artikel behandelt de truffels, de wijn, de steden en de bergen, met prijzen, seizoenen en openingstijden. Italië betaalt met de euro.

De witte truffel groeit ondergronds en wordt met een hond gezocht

De Tuber magnatum zit tot 30 centimeter diep tussen de wortels van eik, populier en wilg; er is nog nooit iemand in geslaagd hem te kweken, en dat verklaart de prijs. De zoekers, hier trifolau genoemd, werken meestal 's nachts of bij het eerste licht, zodat niemand ziet waar hun plekken liggen. In Piëmont mag je van eind september tot eind januari zoeken, maar verse witte truffel ligt van begin oktober tot begin december in de handel. Zelf zoeken mag niet zonder vergunning en hond. Een begeleide zoektocht kost 50 tot 100 euro per persoon en duurt twee uur. Let op: wat je in de zomer als witte truffel krijgt aangeboden is de goedkopere zomertruffel of komt uit een potje.

Barolo en Barbaresco komen van dezelfde druif

Beide zijn van nebbiolo gemaakt, een laatrijpende blauwe druif die in oktober wordt geoogst als er al mist over de heuvels hangt. Barolo moet minstens achtendertig maanden rijpen, waarvan achttien op hout, en een Riserva tweeënzestig; Barbaresco mag na zesentwintig maanden weg en valt daardoor lichter uit. Een proeverij bij een wijnhuis kost 15 tot 40 euro per persoon en gaat op afspraak, van maandag tot zaterdag; een fles kost bij het huis 25 tot 80 euro. Reken op anderhalf uur per bezoek. Goedkoper en toegankelijker zijn de barbera en de dolcetto uit dezelfde heuvels, die 8 tot 20 euro per fles kosten, en de witte Arneis uit het Roero.

Het wijnlandschap staat sinds 2014 op de werelderfgoedlijst

Volgens Unesco gaat het om zes afgebakende stukken in de Langhe, het Roero en het Monferrato, aangewezen om de manier waarop hier eeuwenlang op steile hellingen wijn is gemaakt. Je ziet dat terug in de smalle percelen, de kelders onder de dorpen en de kapelletjes op de heuveltoppen. Rondrijden en rondlopen kost niets. Vanaf La Morra, Barolo en Serralunga d'Alba kijk je over de hele streek en bij noordenwind tot de Monte Rosa. Het aangenaamst is oktober, met 15 tot 22 graden en de wijngaarden in kleur. In november hangt hier dagenlang mist en zie je van de bergen niets.

In Alba draait de truffelbeurs negen weekenden lang

De Fiera Internazionale del Tartufo Bianco d'Alba loopt van half oktober tot begin december, elk weekeinde in een overdekte markthal waar elke knol wordt gewogen en door een keurcommissie beoordeeld. Entree tot de hal kost enkele euro's; proeven en kopen komt daar bovenop. De stad zelf heeft de kathedraal van San Lorenzo, een handvol middeleeuwse torens en een markt op zaterdag. Uit Alba komen ook de hazelnoot van het Langhe-ras en het bedrijf dat hier in 1946 begon met een pasta van hazelnoot en cacao omdat cacao na de oorlog duur was. Let op: in de festivalweekenden zijn de hotels in de wijde omtrek vol en verdubbelen de prijzen.

Turijn heeft de op een na grootste Egyptische verzameling ter wereld

Het Museo Egizio bestaat sinds 1824 en geldt na Caïro als de belangrijkste; entree kost rond de 18 euro en het is dagelijks open. De Mole Antonelliana van 167 meter, oorspronkelijk als synagoge begonnen, herbergt het filmmuseum en heeft een glazen lift die in een minuut door het midden omhoog gaat, voor rond de 17 euro. Rondlopen onder de arcades kost niets: de stad heeft er ongeveer 18 kilometer van, zodat je bij regen droog van plein naar plein loopt. De Basilica di Superga op 670 meter boven de stad is met een tandradbaan te bereiken en kijkt over de hele Alpenboog; tegen de achterkant van die kerk stortte in 1949 het vliegtuig met de voetbalploeg van Turijn neer.

In de Val di Susa staat een abdij op een rotspunt

De Sacra di San Michele werd vanaf ongeveer 983 gebouwd op de Monte Pirchiriano, op 962 meter, waarbij de kerk deels op pilaren over de rotstop is gezet. Je klimt er binnen een trap op die de Scalone dei Morti heet, langs uitgehouwen graven. Entree kost rond de 8 euro en het is doorgaans van dinsdag tot zondag open. Vanaf de parkeerplaats is het nog ongeveer 500 meter lopen omhoog over een keienpad, of je loopt vanaf Sant'Ambrogio in anderhalf uur de oude pelgrimstrap van ruim 1.000 treden. Vanaf Turijn is het 40 kilometer en drie kwartier rijden.

Ten noorden liggen twee meren die bij Piëmont horen

De westoever van het Lago Maggiore ligt in deze regio, met Stresa en daarvoor de Borromeïsche Eilanden: Isola Bella met een paleis en terrastuin voor rond de 20 euro, Isola Madre met een botanische tuin en Isola dei Pescatori, die als enige het hele jaar bewoond is. Verderop ligt het kleinere Lago d'Orta met het eilandje San Giulio, waar een benedictinessenklooster staat en waar je in twintig minuten omheen loopt; de overtocht vanaf Orta San Giulio kost enkele euro's. Boven het stadje ligt de Sacro Monte met twintig kapellen uit de zestiende en zeventiende eeuw, gratis en volgens Unesco sinds 2003 werelderfgoed.

De keuken is boterig en heeft weinig met de rest van Italië te maken

Hier wordt met boter gekookt in plaats van olijfolie, en de pasta is eigeel: tajarin, dun gesneden lint waar tientallen dooiers per kilo bloem in gaan, en agnolotti del plin, kleine gevouwen pakketjes die met de vingers worden dichtgeknepen. Verder staan er brasato al Barolo, vitello tonnato en rauw rundvlees op de kaart. Een bord pasta kost 12 tot 18 euro en een compleet menu in een osteria 35 tot 55 euro. In de winter komt de bagna càuda op tafel, een pan met warme olie, knoflook en ansjovis waarin je rauwe groente doopt; die ruik je de volgende dag nog. Bij de kaas horen Castelmagno, Raschera en de Robiola di Roccaverano. In Bra, een half uur van Alba, begon in 1986 de Slow Food-beweging.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer anderhalf uur op Turijn of Milaan; vanaf Milaan rijd je in anderhalf uur naar Alba. Tussen Turijn en Alba is het 60 kilometer en een uur, en de treinverbinding vergt een overstap in Asti of Bra. Voor de wijndorpen heb je een auto nodig, want er rijdt vrijwel geen bus tussen de heuvels. April, mei, september en oktober geven 15 tot 25 graden en zijn het aangenaamst; in juli en augustus is het in de vlakte 30 tot 36 graden. In de winter is het 0 tot 8 graden en hangt er mist in de Po-vlakte, terwijl het in de bergen vaak helder is. Wijnhuizen werken op afspraak en zijn op zondag vrijwel allemaal dicht.