Rome voor geschiedenis- en kunstliefhebbers

De mooiste Caravaggio's in Rome hangen in kerken en die zijn gratis

In San Luigi dei Francesi hangen de drie doeken over Matteüs uit 1600, in Santa Maria del Popolo de Kruisiging van Petrus en de Bekering van Paulus, en in Sant'Agostino de Madonna van Loreto. Ze hangen op de plek waarvoor ze zijn gemaakt, in het zijlicht waarop ze zijn berekend. Toegang kost niets; alleen het licht boven de doeken gaat aan tegen een muntje van één euro, en dat brandt een paar minuten. De drie kerken liggen binnen een kilometer van elkaar, dus je loopt de route in twee uur. Dit artikel behandelt de kunst en de opgravingen, met entreeprijzen, reserveringsregels en de manieren om de rij te ontlopen. Italië betaalt met de euro.

Voor het Colosseum koop je dagen vooruit een tijdvak

Het kaartje geldt samen met het Forum Romanum en de Palatijn en is vierentwintig uur geldig. Er wordt met tijdvakken gewerkt en die zijn in het hoogseizoen dagen tot weken vooruit weg; kopen bij de poort lukt zelden. Entree kost rond de 18 euro, en 24 tot 26 euro als je ook de arenavloer of de kelders wilt. Dagelijks open van 8.30 uur tot een uur voor zonsondergang. Reken op drie tot vier uur voor alle drie de terreinen samen. Neem water mee, want op het Forum is nauwelijks schaduw; op de Palatijn staan wel bomen en daar kijk je vanaf de rand over het Circus Maximus.

Het Pantheon kost sinds 2023 entree

Dit is het best bewaarde gebouw uit de Romeinse oudheid, met een betonnen koepel van 43,3 meter doorsnede zonder wapening en een opening van 9 meter in het midden. Het staat er in deze vorm sinds ongeveer het jaar 125 en werd in de zevende eeuw kerk, wat het heeft gered. Een kaartje kost rond de 5 euro; tot achttien jaar is het gratis. Dagelijks open van 9.00 tot 19.00 uur. Reken op drie kwartier. Koop online om de rij over te slaan. Ga als het regent: dan valt het water door de opening naar binnen op de afvoergaten in de vloer, en dat is het hele punt van het gebouw. In de vloer liggen ook de graven van Rafaël en van twee Italiaanse koningen.

Voor de Galleria Borghese is reserveren verplicht

In deze villa in het park van de Borghese staan de beelden waarmee Bernini marmer als stof en als huid liet lijken: Apollo en Dafne, de roof van Proserpina en zijn David. Daarnaast hangen er zes schilderijen van Caravaggio en werk van Titiaan en Rafaël. Entree kost rond de 13 euro plus reserveringskosten en reserveren is verplicht, dagen tot weken vooruit; per tijdvak worden enkele honderden mensen toegelaten. Van dinsdag tot zondag open. Reken op precies twee uur, want daarna moet je het gebouw uit en wordt de zaal leeggemaakt. Het park eromheen is gratis en heeft vanaf de Pincio zicht over de Piazza del Popolo.

De Vaticaanse Musea zijn op de laatste zondag van de maand gratis

Dan is de toegang kosteloos van 9.00 tot 14.00 uur, met de laatste binnenkomst rond 12.30 uur. Op andere dagen kost het rond de 20 euro plus 5 euro reserveringskosten, en zonder reservering loopt de rij om het gebouw heen. Let op: op die gratis zondag staat er een rij van twee tot drie uur en kun je niet reserveren. Wie tijd heeft gaat er dan heen; wie die niet heeft boekt een tijdvak op een doordeweekse ochtend om 8.00 uur. Binnen liggen de Stanze van Rafaël, de Laocoöngroep en de Sixtijnse Kapel, waarvan Michelangelo het plafond tussen 1508 en 1512 schilderde. Fotograferen mag in de kapel niet.

Ostia Antica is leger dan Pompeï en met de trein bereikbaar

Op ongeveer 30 kilometer ten westen liggen de resten van de havenstad van het antieke Rome: straten, badhuizen met mozaïekvloeren, een theater voor ongeveer drieduizend mensen, pakhuizen en woonblokken van meerdere verdiepingen. De stad raakte in gebruik af toen de haven dichtslibde, en daarom is ze niet bedolven maar verlaten. Entree kost rond de 18 euro en het terrein is van dinsdag tot zondag open. Met de trein vanaf Piramide ben je er in een half uur voor enkele euro's, met hetzelfde kaartje als de metro. Reken op drie tot vier uur. Hier loop je hele straten door zonder iemand tegen te komen, terwijl Pompeï met een dagplafond van twintigduizend mensen werkt.

Vier musea met Romeinse kunst liggen op één kaartje

Het Museo Nazionale Romano bestaat uit vier gebouwen: het Palazzo Massimo met beschilderde muren uit de villa van Livia, het Palazzo Altemps met de verzameling Ludovisi, de Thermen van Diocletianus en de Crypta Balbi. Eén kaartje van rond de 13 euro geldt een week voor alle vier. Daarnaast liggen op het Capitool de Capitolijnse Musea, die sinds 1471 publiek toegankelijk zijn en daarmee als de oudste openbare musea ter wereld gelden; daar staan de bronzen wolvin en het ruiterstandbeeld van Marcus Aurelius, voor rond de 13 euro. In de Centrale Montemartini staan antieke beelden tussen de machines van een oude elektriciteitscentrale, voor rond de 10 euro, en daar is het nooit druk.

In kerken geldt een kledingregel en die wordt gehandhaafd

Bij de Sint-Pietersbasiliek staat een controle en word je met blote schouders of korte broek geweigerd, ook bij 35 graden. Bij de Sixtijnse Kapel geldt hetzelfde. De basiliek zelf kost niets; de koepel beklimmen kost 8 tot 10 euro, met 551 treden of een lift tot halverwege. Neem een dunne sjaal of een overhemd mee in je tas. Dat geldt voor volwassenen en voor kinderen vanaf een jaar of tien. Bij de kleinere kerken in het centrum wordt er soepeler mee omgegaan, maar een hemdje en korte broek vallen daar ook op. In de Santa Maria Maggiore en de San Giovanni in Laterano, die ook gratis zijn, wordt er wel op gelet.

De drinkfonteintjes op straat zijn gratis en veilig

Door de hele stad staan de nasoni, gietijzeren fonteintjes met een gebogen tuit waaruit dag en nacht koud drinkwater loopt; er zijn er volgens de gemeente ongeveer 2.500. Ze zitten op dezelfde leiding als het kraanwater en staan ook op het Forum en in de parken. Je vult er gratis flessen mee. Houd het gaatje aan de bovenkant van de tuit dicht en het water spuit omhoog als een drinkfonteintje. In juli en augustus, wanneer het hier 33 tot 38 graden wordt, scheelt dat 4 tot 6 euro per persoon per dag aan flessenwater.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer tweeënhalf uur op Fiumicino; met de Leonardo Express ben je in een half uur op Termini voor rond de 14 euro. Per overnachting geldt een toeristenbelasting van 3 tot 7 euro per persoon per nacht, die je vaak ter plaatse en contant afrekent. April, mei, oktober en november geven 18 tot 26 graden en zijn het aangenaamst. In juli en augustus is het 33 tot 38 graden en zijn veel Romeinen zelf weg. In januari en februari is het 8 tot 14 graden, staat er nergens een rij en zijn hotels de helft goedkoper. Gratis blijven de Via Appia Antica met haar grafmonumenten, waar op zondag geen auto's mogen, en het uitzicht vanaf de Gianicolo.