Wijken verkennen in Rome met cultuur en sfeer per district

Het historische centrum van Rome bestaat uit 22 rioni

De oude stad is sinds de middeleeuwen in wijken verdeeld en die indeling geldt nog steeds: 22 rioni binnen de oude muren, met daarbuiten de latere quartieri. Het Centro Storico staat sinds 1980 op de werelderfgoedlijst, samen met de bezittingen van de Heilige Stoel en Vaticaanstad. Per wijk verschilt niet alleen wat er staat, maar ook wat het kost en hoe laat het er leeft. Dit artikel behandelt de wijken buiten de standaardroute, met looptijden, entreeprijzen en het beste moment van de dag.

Trastevere loopt 's avonds vol

Aan de westoever van de Tiber ligt Trastevere, een wijk van smalle geplaveide straten rond de basiliek van Santa Maria in Trastevere, waarvan de gevelmozaïeken uit de twaalfde eeuw stammen. De kerk is gratis en overdag open, en je loopt er over de Ponte Sisto in tien minuten vanaf Campo de' Fiori naartoe. Overdag is het er rustig en 's avonds is dit het uitgaansgebied van de stad, met terrassen waar een maaltijd 20 tot 35 euro kost. Boven de wijk ligt de Gianicolo-heuvel met uitzicht over heel Rome, waar sinds 1847 elke dag om klokslag twaalf uur een kanonschot klinkt; dat kost niets. Aan de voet ligt de Orto Botanico voor enkele euro's, en op zondagochtend draait bij Porta Portese de grootste rommelmarkt van de stad.

Monti ligt tussen het Colosseum en het station

Monti was in de oudheid een dichtbevolkte volksbuurt en is nu een wijk met ambachtswinkels, wijnbars en trappenstraatjes rond de Piazza della Madonna dei Monti, op tien minuten lopen van het Colosseum en het Forum Romanum. In de San Pietro in Vincoli staat de Mozes-sculptuur van Michelangelo; de basiliek is gratis en meestal van acht tot half zeven open, met een pauze rond het middaguur. Boven aan de wijk staat de Santa Maria Maggiore, ook gratis. Dit is de bruikbaarste wijk om te overnachten als je de klassieke bezienswaardigheden wilt lopen, want alles ligt binnen twee kilometer. Een maaltijd kost er 15 tot 30 euro en de straten zijn steil genoeg om schoenen met grip te rechtvaardigen. Via Cavour deelt de wijk in tweeën en is de enige doorgaande weg.

In Testaccio ligt een heuvel van gebroken kruiken

De wijk bij de oude rivierhaven heeft met de Monte dei Cocci een kunstmatige heuvel van ongeveer 35 meter die volledig uit scherven van Romeinse olieamforen bestaat: volgens archeologen de resten van ruim vijftig miljoen kruiken, hier over eeuwen weggegooid omdat het aardewerk naar olie bleef ruiken en niet te hergebruiken was. De heuvel is alleen met een rondleiding te bezoeken; de wijk eromheen is gratis. Het Mercato di Testaccio draait van maandag tot zaterdag 's ochtends en daar luncht je voor 5 tot 10 euro. Aan de rand staat de Piramide van Cestius van 36 meter uit ongeveer 12 voor Christus, en ernaast liggen op de protestantse begraafplaats de dichters Keats en Shelley; toegang gaat op donatie van enkele euro's. In het oude slachthuis zit het MACRO-museum voor hedendaagse kunst.

San Lorenzo werd in 1943 gebombardeerd

Ten oosten van het station ligt San Lorenzo, dat op 19 juli 1943 door een luchtaanval werd getroffen, het zwaarste bombardement dat Rome in de oorlog kreeg; er staat een gedenkteken en delen van de wijk zijn daarna herbouwd. De Verano-begraafplaats en de Sapienza-universiteit liggen er direct naast. Nu is het een studentenbuurt met muurschilderingen, boekwinkels en de goedkoopste eetadressen van de binnenstad, met maaltijden van 10 tot 18 euro. In het Pastificio Cerere, een pastafabriek uit 1905, zitten sinds de jaren tachtig kunstenaarsateliers en een expositieruimte. Verwacht hier geen monumenten: dit is een wijk om te eten en rond te kijken, en overdag is er weinig te doen.

In een oude elektriciteitscentrale staan antieke beelden

In Ostiense is met de Centrale Montemartini een stroomcentrale uit 1912 omgebouwd tot museum, waarbij Romeinse beelden tussen de turbines en dieselmotoren zijn opgesteld. Die combinatie zie je nergens anders. Entree kost rond de 10 euro en het museum is van dinsdag tot zondag open; reken op anderhalf uur. Met de metro ben je er in een kwartier vanaf het Colosseum. Er komen weinig bezoekers, dus je staat er zelden in de rij, en dat is in deze stad zeldzaam genoeg om er een middag voor uit te trekken.

Garbatella is een tuinwijk uit 1920

Vijf kilometer ten zuiden ligt Garbatella, waarvan op 18 februari 1920 de eerste steen werd gelegd aan de Piazza Benedetto Brin en dat als tuinwijk voor arbeiders werd gebouwd, met binnenhoven, trappen en lage huizen in blokken die lotti heten. De wijk is in Italië bekend van televisieseries en toeristen komen er nauwelijks. Rondlopen is gratis en met de metro ben je er in twintig minuten; reken op anderhalf uur. In dezelfde hoek liggen straten met grote muurschilderingen van hedendaagse kunstenaars, aangebracht sinds ongeveer 2010, en verderop in Pigneto staat hetzelfde soort werk. Nog verder zuidelijk ligt EUR, de wijk die voor de Wereldtentoonstelling van 1942 werd gebouwd die door de oorlog nooit doorging, met het Palazzo della Civiltà Italiana en een park rond het Laghetto.

De bekende wijken hebben elk hun eigen regels

In het Ghetto, de Joodse wijk bij het Portico d'Ottavia en het Teatro di Marcello, eet je gefrituurde artisjok voor rond de 6 euro per stuk; de wijk ligt op vijf minuten van het Pantheon en de Trevifontein in het Centro Storico. In Pinciano ligt de Villa Borghese met de Galleria Borghese, waar werk van Bernini en Caravaggio hangt. Let op dat je voor die galerie vooraf een tijdslot van twee uur moet boeken van rond de 15 euro en dat je zonder reservering niet binnenkomt, ook niet als het rustig lijkt. In Flaminio staat het MAXXI voor eigentijdse kunst en architectuur, en in Prati liggen de winkelstraten bij Vaticaanstad, met de Sint-Pietersbasiliek en de Vaticaanse Musea met de Sixtijnse Kapel op loopafstand.

Lopen is in het centrum sneller dan rijden

Rome heeft maar drie metrolijnen, omdat elke graafwerkzaamheid op oudheden stuit; in het historische centrum ligt geen metro en bussen staan er in het verkeer stil. Een enkel kaartje kost rond de 1,50 euro en is honderd minuten geldig, een dagkaart ongeveer 7 euro. Reken erop dat je dagelijks acht tot twaalf kilometer loopt. Let op dat er in de volle bussen richting het Vaticaan veel wordt gestolen: houd tassen voor je en gebruik geen achterzak.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer twee uur en twintig minuten; vanaf de grootste luchthaven rijdt een trein in een half uur naar het centraal station voor rond de 14 euro. Italië betaalt met de euro en in de kerken geldt een kledingregel: schouders en knieën bedekt, ook bij dertig graden. April, mei, september en oktober zijn de aangenaamste maanden met 18 tot 27 graden. In juli en augustus is het 33 tot 37 graden en zijn de schaduwrijke wijken en de vroege ochtend de enige werkbare optie. In augustus sluit bovendien een deel van de restaurants voor vakantie, terwijl de bezienswaardigheden gewoon open zijn.