Bezoek Aosta, kastelen en bergdorpen in de Alpen

Valle d'Aosta is de kleinste regio van Italië en telt meer dan honderd kastelen

De Aostavallei beslaat 3.263 vierkante kilometer en heeft ongeveer 123.000 inwoners. Door het hoofddal liep volgens de regionale erfgoeddienst eeuwenlang de belangrijkste route over de Alpen, en elke heer langs die route bouwde er een burcht: er staan er nog ruim honderd. De regio is tweetalig, Italiaans en Frans, en heeft een eigen bestuur. Dit artikel behandelt Aosta, de kastelen en de bergdorpen, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

Aosta is in 25 voor Christus als Romeins legerkamp gesticht

Aosta is als Augusta Praetoria Salassorum aangelegd na de onderwerping van de Salassi-stam, in de rechthoekige vorm van een legerkamp, en dat stratenplan ligt er nog. Er staan de Arco di Augusto, de Porta Praetoria met haar dubbele doorgang en de gevel van een Romeins theater van ongeveer 22 meter hoog. De boog en de poort zijn gratis en dag en nacht te zien; het theater kost enkele euro's en is dagelijks open, doorgaans van tien tot half zeven. Reken op een halve dag voor het centrum. Op dinsdag is er markt op het plein bij de poort.

Castello di Fénis heeft een dubbele ringmuur en een beschilderde binnenplaats

Op een heuvel halverwege het dal staat het veertiende-eeuwse Castello di Fénis, gebouwd door de familie Challant, met twee ringmuren, hoektorens en een binnenplaats met een houten galerij en muurschilderingen. Entree kost rond de 8 euro en het bezoek gaat met een gids op vaste tijden, doorgaans van tien tot half zeven en in de winter niet op dinsdag. Reken op een uur. Van buiten is het kasteel gratis te bekijken en dat is voor kinderen vaak indrukwekkender dan de zalen binnen. Verderop staan Issogne met zijn granaatappelfresco en het kasteel van Verrès, gebouwd door Ibleto di Challant.

Het Forte di Bard is tussen 1830 en 1838 herbouwd

Waar het dal het smalst is, staat op een rots het Forte di Bard. Napoleon liet de oude burcht in 1800 slechten; het huidige fort is tussen 1830 en 1838 door het Huis Savoye gebouwd om de doorgang af te sluiten. Er zitten nu musea in, waaronder het Museo delle Alpi, en panoramische liften brengen je omhoog. Een combinatiekaart kost 10 tot 15 euro; het is van dinsdag tot zondag open, doorgaans van tien tot zes. Reken op drie uur. Het dorpje Bard aan de voet bestaat uit één middeleeuwse straat en is in twintig minuten doorgelopen.

In het Gran Paradiso, het oudste nationale park van Italië, leven steenbokken

Aan de zuidkant van het dal ligt het Nationaal Park Gran Paradiso van ruim 70.000 hectare, dat in 1922 als eerste van Italië werd ingesteld en voortkwam uit het koninklijke jachtgebied van Victor Emanuel II. Het is opgericht om de steenbok te redden, die toen bijna verdwenen was. Toegang is gratis. Vanaf Cogne en de andere dorpen aan de rand lopen routes van 6 tot 18 kilometer met 400 tot 1.200 hoogtemeters. In de vroege ochtend en tegen de avond staan de steenbokken op de hellingen boven de boomgrens. Reken op een dag per zijdal.

In het Lys-dal bij Gressoney wordt Duits gesproken

In het Lys-dal in het noordoosten wonen sinds de dertiende eeuw Walsers, nakomelingen van bergbewoners die vanuit het noorden over de passen zijn getrokken. Zij spreken een eigen Duits dialect en bouwden in Walser-architectuur houten huizen op stenen voeten. Bezoek kost niets; een klein museum over die gemeenschap kost enkele euro's. In Gressoney-Saint-Jean staat Castel Savoia, tussen 1899 en 1904 gebouwd als zomerverblijf van koningin Margherita; entree rond de 8 euro, van dinsdag tot zondag. Vanaf Aosta rijd je er in een uur heen.

De kabelbaan vanuit Courmayeur gaat naar 3.466 meter

Aan het westelijke einde van het dal brengt de Skyway vanuit Courmayeur je in twee stappen naar Punta Helbronner op 3.466 meter, met draaiende cabines en zicht op de Mont Blanc, de hoogste top van de Alpen. Een retour kost 50 tot 60 euro per persoon en de baan rijdt het hele jaar, doorgaans van half acht tot half zes. Let op: boven is het ook in augustus rond het vriespunt en is er beduidend minder zuurstof; met kleine kinderen, hartklachten of hoogtevrees is dit niets. Bij slecht zicht heeft de rit geen zin.

De Mont Blanc-tunnel naar Frankrijk kost meer dan vijftig euro

Aan het westelijke einde van het dal loopt de Mont Blanc-tunnel van 11,6 kilometer onder het massief door naar Frankrijk. Dat is de kortste route, maar niet de goedkoopste. Een enkele rit kost ruim 50 euro voor een personenauto, een retour iets minder per rit. In de zomer is de Kleine Sint-Bernardpas bij La Thuile een gratis alternatief, dat twee uur kost en van november tot mei gesloten is; noordelijker ligt de Grote Sint-Bernardpas naar Zwitserland. Reken bij het plannen met dat tunnelbedrag, want het is een van de duurste tunnels van Europa.

Praktisch

Vanuit Nederland rijd je in tien tot twaalf uur via Zwitserland; met het vliegtuig ga je naar Turijn of Milaan en rijdt daarna 110 tot 180 kilometer. Er is geen luchthaven met lijnvluchten in de regio zelf. Italië betaalt met de euro. Juni tot september geeft in het dal 20 tot 28 graden en op 2.000 meter 10 tot 18. December tot april is het skiseizoen, met vier grote gebieden. In mei en november is het tussenseizoen: veel kabelbanen, hotels en kastelen zijn dan enkele weken dicht.