Vakantie in Cyprus

Wat je moet weten over Cyprus

Cyprus is het derde eiland van de Middellandse Zee, ligt dichter bij Syrie en Turkije dan bij Griekenland, en heeft het langste badseizoen van Europa.

Wat je eerst moet weten: het eiland is gedeeld. Sinds het staakt-het-vuren van augustus 1974 loopt er een bufferzone van ongeveer honderdtachtig kilometer dwars overheen. Het zuiden is de Republiek Cyprus, lid van de Europese Unie, met de euro. Het noorden staat onder Turks-Cypriotisch bestuur en wordt alleen door Turkije erkend.

Wat het is: een eiland met een kuststrook, een dor middenvlak en een bergketen tot bijna tweeduizend meter waar in de winter sneeuw ligt.

Het weer bij ons meetpunt in Paphos: juli 31,0 graden overdag bij 23,4 's nachts, augustus 30,7 bij 23,8. En dan het contrast: in juli valt er één millimeter regen, in januari honderdvierentwintig.

Wat er te kiezen valt: een villa met zwembad in de heuvels achter Paphos, een appartement aan het strand, een vakantiewoning in een bergdorp of een huisje op een terrein bij de kust.

Wat de kracht is: van april tot november is het er warm en vrijwel droog, en in de winter kun je er wandelen terwijl het hier vriest.

Het gedeelde eiland, en wat dat voor jou betekent

Dit staat vooraan omdat je er als bezoeker praktisch mee te maken krijgt, en omdat er veel op wordt gezocht.

Wat er gebeurde: na de gebeurtenissen van 1974 kwam er een staakt-het-vuren, en de lijn waar de partijen toen stonden werd de scheidslijn. De Verenigde Naties bewaken sindsdien een bufferzone die ongeveer honderdtachtig kilometer over het eiland loopt.

Hoe het nu is: in het zuiden ligt de Republiek Cyprus, lid van de Europese Unie, met de euro. Het noorden wordt bestuurd door Turks-Cyprioten en is internationaal alleen door Turkije erkend; daar betaal je met Turkse lira.

Nicosia: de hoofdstad ligt precies op de lijn en is daarmee de laatste gedeelde hoofdstad van Europa. Er is een voetgangersovergang midden in de winkelstraat.

Oversteken: sinds april 2003 zijn er doorlaatposten. Als bezoeker kun je met je paspoort over en weer, en dat gaat in de praktijk soepel.

Wat je vooraf regelt als je wilt oversteken: je autoverzekering. De dekking van een huurauto uit het zuiden geldt in het noorden meestal niet, en je moet aan de grens een aparte verzekering kopen. Vraag het je verhuurder, want sommige contracten verbieden de oversteek helemaal.

Waarom dit hier staat en niet verstopt: wie zonder dit te weten een dagtocht plant, staat aan een slagboom.

Paphos en de zuidwestkust

Hier ligt het grootste deel van het huuraanbod dat op Nederlanders is gericht.

Wat het is: een havenstadje met een archeologische vindplaats ernaast, met daarachter heuvels vol villa's met zwembad.

De archeologie: het hele Paphos-gebied staat op de werelderfgoedlijst, met Romeinse villa's waarvan de mozaiekvloeren nog compleet zijn. Die liggen letterlijk naast de haven.

Waar het rustiger is: Coral Bay ten noorden van de stad, en verder naar het schiereiland Akamas, dat onbebouwd natuurgebied is met baaien waar geen weg heen gaat.

Het strand: de zuidwestkust heeft veel kiezel en rots. Wie zand wil, moet naar Coral Bay of doorrijden naar Lara Bay, waar in de zomer zeeschildpadden hun eieren leggen.

Petra tou Romiou: de rots tussen Paphos en Limassol waar volgens de mythe Aphrodite uit zee kwam. Mooi bij zonsondergang, en het strand ervoor is grof kiezel.

Wat je moet weten over het vliegveld: Paphos heeft een eigen luchthaven op twintig minuten, wat het voor een week aanzienlijk praktischer maakt dan Larnaca aan de andere kant.

Ayia Napa en de oostkust

De andere kant van het eiland is een ander soort vakantie, en het onderscheid is groter dan mensen denken.

Wat het is: de zuidoostpunt, met de fijnste zandstranden van het eiland en helder ondiep water.

De reputatie: Ayia Napa staat bekend om het uitgaansleven, en in juli en augustus is dat in het centrum ook zo. Daarbuiten is het een gewone badplaats.

Wat er direct naast ligt: Protaras en Fig Tree Bay, rustiger en meer op gezinnen gericht, met hetzelfde water.

Kaap Greco: het natuurgebied tussen beide plaatsen, met kliffen, zeegrotten en een kustpad. Dat is het mooiste stuk van de oostkust en het kost niets.

Het water: aan deze kant is de zee ondiep en warm, met een zandbodem die geleidelijk afloopt. Met kinderen is dit de betere kant van het eiland.

Wat je moet weten over de afstand: van Ayia Napa naar Paphos is ruim anderhalf uur rijden. Dat zijn twee vakanties, geen twee wijken.

Het weer, maand voor maand

Cyprus heeft het langste en droogste badseizoen van Europa, en het contrast tussen zomer en winter is extreem.

Hoogzomer: juli 31,0 graden overdag bij 23,4 's nachts, augustus 30,7 bij 23,8. Er valt in die twee maanden bij elkaar drie millimeter regen.

De schouders: juni komt op 27,8 en september op 29,2, allebei met anderhalve regendag. Dat zijn de beste maanden van het jaar.

Het najaar: oktober haalt nog 26,3 graden bij vier regendagen, en de zee is dan op zijn warmst. Dat is een van de weinige plekken in Europa waar je in oktober nog een echte badvakantie hebt.

De winter: januari 15,6 graden overdag en 9,4 's nachts, met 124 millimeter regen over dertien dagen. Alle neerslag van het jaar valt tussen november en maart.

Wat de bergen doen: in de Troodos ligt in januari en februari sneeuw, en er zijn skiliften. Je kunt daar 's ochtends skien en 's middags aan zee zitten, en dat is geen marketingzin maar anderhalf uur rijden.

Wat je ermee doet: het seizoen loopt van april tot november. In juli en augustus is het heet en droog tot in het extreme, en dan is airco geen luxe.

De Troodos: bergen en beschilderde kerken

Het binnenland wordt door de meeste bezoekers overgeslagen en dat is jammer.

Wat het is: een bergketen tot bijna tweeduizend meter, met dennenbossen, wijndorpen en beken. In de zomer is het er tien graden koeler dan aan de kust.

De kerken: verspreid over de bergen staan tien kleine Byzantijnse kerken die sinds 1985 op de werelderfgoedlijst staan, met een uitbreiding in 2001. Van buiten zijn het onopvallende schuurtjes met een houten dak; van binnen zitten ze van vloer tot plafond vol met fresco's uit de elfde tot de zestiende eeuw.

Waarom ze bewaard zijn: juist omdat ze zo afgelegen en zo onopvallend zijn. Ze zijn eeuwenlang met rust gelaten.

Wat je moet weten om binnen te komen: veel van die kerken zijn afgesloten, en de sleutel ligt bij iemand in het dorp. Er hangt meestal een telefoonnummer op de deur.

Wat er verder is: Kykkos, het rijkste klooster van het eiland, en Omodos en Lofou, twee dorpen met kasseien en wijnhuizen.

Wanneer je gaat: in juli en augustus als vlucht voor de hitte, en in het voorjaar als de amandelbomen bloeien.

Commandaria en de wijn

Cyprus maakt al drieduizend jaar wijn en heeft daar een claim aan overgehouden die nergens anders geldt.

Wat Commandaria is: een zoete versterkte wijn van ingedroogde druiven, gemaakt in een handvol dorpen op de zuidhelling van de Troodos.

De claim: het geldt als de oudste wijn met een naam die nog steeds gemaakt wordt. De naam gaat terug op de kruistochten in de twaalfde eeuw, toen de ridders het gebied Commanderie noemden, en de wijnstijl zelf is al veel ouder.

Het verhaal dat erbij hoort: Richard Leeuwenhart zou er zijn huwelijk in Limassol mee hebben gevierd en de wijn de koning der wijnen hebben genoemd.

Wat je ermee doet: de wijndorpen bezoeken. Er lopen bewegwijzerde wijnroutes door de Troodos, langs kleine huizen die zelf schenken.

Wat er verder groeit: droge witte wijn van de xynisteri en rode van de mavro, allebei inheemse druiven die je buiten het eiland zelden tegenkomt.

Waar je moet zijn: de dorpen rond Omodos en Koilani, op een uur rijden vanaf Limassol of Paphos.

Waar je slaapt en wat je huurt

Het aanbod is ruim voor een eiland van deze omvang, en er is een duidelijke tweedeling.

De omvang: ruim vierduizend adressen in het aanbod.

Wat het meeste is: villa's met een eigen zwembad in de heuvels achter Paphos en Limassol, veel ervan gebouwd voor de Britse markt.

Wat je verder vindt: appartementen aan de kust, en in de bergdorpen opgeknapte stenen huizen die als agrotoerisme worden verhuurd. Zo'n vakantiehuis in de Troodos is in de zomer tien graden koeler dan hetzelfde geld aan de kust.

Wat een klein vakantiehuisje in een bergdorp kost: buiten juli en augustus opvallend weinig, en wie voor een maand wil huren komt bij veel eigenaren nog een stuk lager uit.

Waarom een eigen bad hier telt: in juli en augustus is de zee warm maar de hitte overdag stevig, en veel adressen liggen niet op loopafstand van het strand.

Wat je nakijkt: of er airco in alle slaapkamers zit, of het zwembad in het voor- en naseizoen verwarmd is, en hoe steil de oprit is. Veel villa's staan tegen een helling.

Wat een vakantiepark hier is: dat bestaat in Nederlandse zin niet. De grote terreinen zijn hotels; zelf koken doe je in een appartement of een huis.

Heen en weer, en het rijden

De vlucht is lang voor Europese begrippen en het rijden vraagt een aanpassing.

Vliegen: ongeveer vier en een half uur vanuit Nederland. Er zijn twee luchthavens, Larnaca in het oosten en Paphos in het westen. Kies de luchthaven die bij je bestemming past; ertussen is anderhalf uur rijden.

Links rijden: Cyprus is een voormalige Britse kolonie en rijdt links. Dat is de grootste aanpassing, samen met de rotondes.

De wegen: de snelwegen zijn goed en gratis. De bergwegen in de Troodos zijn smal en bochtig maar goed onderhouden.

Of je een auto nodig hebt: ja. Het openbaar vervoer is beperkt en de mooiste plekken liggen er niet aan.

Wat er nog Brits is: de stopcontacten met drie pinnen. Neem een verloopstekker mee.

Wat je moet weten over de tijd: Cyprus loopt een uur voor op Nederland.

Wat het kost

Cyprus zit in het middensegment: geen koopje, maar ook niet duur voor een eiland met dit klimaat.

Wat meevalt: uit eten in de dorpen en in het binnenland, en de meze, waarbij je voor een vast bedrag een reeks schaaltjes krijgt tot je niet meer kunt.

Wat tegenvalt: de toeristische stroken in Paphos en Ayia Napa, en alles op de boulevard.

Wat er los bij komt: een toeristenbelasting per overnachting is er niet, maar bij villa's wel een eindschoonmaak, en soms een aparte post voor het verwarmen van het zwembad buiten het seizoen. Dat laatste kan flink oplopen.

De huurauto: reken die mee, want je hebt hem nodig.

Waar je op bespaart: buiten juli en augustus gaan. Mei, juni, september en oktober zijn even warm en aanzienlijk goedkoper.

Wat een lang verblijf oplevert: in de winter zijn de prijzen laag en zijn er verhuurders die per maand rekenen. Voor overwinteren is dit een van de warmste opties binnen de Europese Unie.

Wanneer je moet gaan

Het seizoen is hier langer dan waar ook in Europa, en dat maakt de keuze breed.

Mei, juni, september en oktober: de beste maanden. Warm, droog, zee op temperatuur en te doen qua drukte.

Juli en augustus: heet en het duurst. Zonder airco en zonder eigen bad wordt dat zwaar.

November tot maart: mild, groen en stil. Wandelen in de Troodos, de kerken bezoeken, en aan zee is het rustig. Zwemmen zit er niet in, want de zee koelt af.

Wat je moet weten over de winterregen: alle neerslag van het jaar valt in die maanden, en in januari zijn dat dertien dagen. Wie in de winter komt overnachten moet dus niet op een droge week rekenen.

Pasen: het Grieks-orthodoxe Pasen valt vaak op een andere datum dan het onze, en dan is het eiland vol met eigen bezoekers en zijn veel zaken dicht op de vrijdag en de zondag.

Wat de bergen doen: in januari en februari kun je in de Troodos skien, wat een merkwaardige combinatie oplevert met de kust.

De eerlijke nadelen

Er is genoeg wat tegenvalt, en dat hoor je liever vooraf.

De hitte: eenendertig graden overdag en bijna vierentwintig 's nachts in juli. Wie daar slecht tegen kan, moet buiten de hoogzomer gaan.

Het water op het eiland: Cyprus kampt met droogte en watertekort. Ga zuinig om met water, en verwacht niet overal volle zwembaden in een droog jaar.

De stranden in het westen: rond Paphos veel kiezel en rots. Het zand ligt in het oosten.

De afstanden: het eiland is groter dan het lijkt. Van west naar oost is anderhalf tot twee uur, en dat is met een dagtocht een flinke hap.

De bebouwing: langs delen van de zuidkust is de bouw doorgeschoten, met complexen die er in de winter verlaten bij liggen.

En de deling: die is voor de eilandbewoners geen achtergrondinformatie maar dagelijkse werkelijkheid. Als bezoeker merk je er weinig van, maar wees je ervan bewust dat het onderwerp gevoelig ligt.